İskender Pala programda a?Ÿka ve a?Ÿıklı?Ÿa bakı?Ÿını anlattı. Askeri okulda ??Ÿretmenlik yaptı?Ÿı sırada ba?Ÿından ge?enleri dillendirirken iyi ??Ÿrencilerin oldu?Ÿu bir okulda ??Ÿretmenlik yapmanın kendisine verdi?Ÿi mutlulu?Ÿu dile getirdi. Okulda ??Ÿrencilere ?Ÿiirden a?Ÿktan bahsetti?Ÿi i?in komutanı tarafından uyarıldı?Ÿını ve ilk cezasını aldı?Ÿını s?yledi.

28 ?žubat s?recinden sonra askeri okuldaki g?revine son verildi?Ÿini, YA?ž kararıyla atıldı?Ÿını s?ylerken aslında bir doku uyu?Ÿmazlı?Ÿı da ya?Ÿadı?Ÿını askeri ?niforma ile sivil kıyafet arasında bir ruh ?atı?Ÿması i?inde oldu?Ÿunu da ifade eden Pala, ?niformasına leke getirmeyecek ?Ÿekilde askeri hizmetini onurla yerine getirdi?Ÿini s?yleyen Pala, ?g?revine son verilmesinden duydu?Ÿu ?z?nt?y? seyircilerle payla?Ÿtı.

'Elemin zikri de bir g?ne elemdir' ??z?nt?leri hatırlamak da bir elemdir? diyerek konuyu a?Ÿka ve sevgiye getiren Pala, Katre-i Matem kitabında İstanbul'un ?e?Ÿitli hallerini anlatmak istedi?Ÿini, bir yanıyla zengin ve g?zellikler i?inde bir yanıyla ?irkin ve k?t?l??Ÿ?n d?nyası İstanbul?dan ?rnekler verdi?Ÿini s?yl?yor.

İ?ine sindiremedi?Ÿi ?Ÿeylerden biri de lalenin asıl anavatanı İstanbul oldu?Ÿu halde Hollanda'dan d?nyaya pazarlanması?

İ?Ÿte İskender Pala'nın a?Ÿk ?zerine s?yledikleri:

G?k kubbenin altında en eski meslek a?Ÿktır. Tasavvufta her ?Ÿeyin ?z? ve ?zeti a?Ÿktır. A?Ÿkın katmanlarını incelersek denilir ki daha d?nya yokken Allah bilinmeyi istedi?Ÿinde bir nur yarattı, onu sevdi o nurdan bir ter hasıl oldu o terle birlikte kainatın n?vesi yaratıldı. Allah i?Ÿte o nur etrafında canları yarattı. Onları bir araya toplayıp onlara kendi g?zelli?Ÿinden bir par?asını sundu g?sterdi.

G?zelli?Ÿi de tek tek insanlara da?Ÿıttı. Onun cemalini kullar g?r?nce Ben sizin Rabbiniz de?Ÿil miyim? diye nida etti. Evet dediler. Bu evet aynı zamanda a?Ÿkın belası manasına gelmektedir. Bu bela İslam d?nyasında hep a?Ÿkla ?zde?Ÿle?Ÿtirildi. İnsano?Ÿlu bu alemde kiminle yakınlık kurduysa, daha ?nce ruhlar aleminde yakınlık kurdu?Ÿu i?indir.

?žeyh Galip ''Ezel meclisinde a?Ÿk kuma?Ÿı payla?Ÿtırılırken, bize yani a?Ÿıklara muhabbet hissesi olarak parampar?a bir g?n?l d??Ÿt?.? der. Beytin orijinali muhte?Ÿem bir tablo gibidir:

O zaman ki bezm-i c?nda b?l??Ÿ?ld? k?le-i k?m

Bize hisse-i muhabbet dil-i p?re p?re d??Ÿt?

Bu d?nyada g?zele merakımız o zamandan i?imize konulan g?zellik hamurundan dolayıdır. Atalarımız, y?zyıllar boyu a?Ÿkı katmanlara b?ld?ler. Divan ?Ÿiiri a?Ÿkı her boyutuyla anlatır size. Siz aynı ?Ÿiirde istiyorsanız sokaktaki bir kıza olan a?Ÿkın, istiyorsanız tasavvufi bir a?Ÿkın izini s?rebilirsiniz.

Sizce a?Ÿk nedir?

Sevgi bir ki?Ÿiye ilgi duyarsınız onunla ilgili planlar yapar sabah o planları hayata ge?irirseniz bu sevgi olur yok e?Ÿer eliniz aya?Ÿınız birbirine dola?Ÿırsa bunun adı a?Ÿk olur. A?Ÿk aslında bir gizemdir ondan ?te tarafı saygıdır.A?Ÿk bir ba?Ÿka tarifiyle kendinizden vazge?menizdir. İnsanın ruhu bir su gibidir. Su bir yerden bir yere gider ba?Ÿını ta?Ÿtan ta?Ÿa vurur, bir de durgun sular vardır ?zerinden gemiler y?zd?r?r her iki halde de bazı adamların ruhu g?l olmaya m?sait de?Ÿildir.

Fırtınalı bir ruh halleri oldu?Ÿu i?in de onlar a?Ÿkı o fırtına ile ya?Ÿarlar. Bu g?nk? ?a?Ÿda bazı gen?lerin derin ve asil a?Ÿklarını bile sanki ?Ÿarkı s?zlerindeki gibi malayani bir ?Ÿekilde anlıyoruz. Eskiden sevgiliye sitem ederken bile ?Sana ben canımın canı efendim/Kırıldım darıldım g?cendim? derken ?Ÿimdi ?İstenmiyorsan artık arkanı d?n ve ?ık? diyorlar.

A?Ÿıklar ben senin i?in ?Ÿunu ?Ÿunu yaptım sen benim i?in ?Ÿunu ?Ÿunu yapmadın gibi ?Ÿeyler s?yl?yor. Bu durumda a?Ÿk alı?Ÿveri?Ÿe d?n?yor oysa a?Ÿkın hakikatı hasrettir. Her iki tarafta kavu?Ÿsalar da a?Ÿklarını tek ba?Ÿına ya?Ÿarlar. İskender Pala askeri okulda ??Ÿrencilere a?Ÿkı ve ?Ÿiiri anlattık?a komutanı ?a?Ÿırır ve

''Sen askerlere a?Ÿkı ve ?Ÿiiri anlatıyorsun bize sava?Ÿacak adam lazım a?Ÿık ve ?Ÿair lazım de?Ÿil'' diyerek ?ıkı?Ÿır. Aralarında tartı?Ÿma olunca ilk cezasını alır.

Yavuz Selim Han'ın a?Ÿk hikayesi nedir nasıldır size g?re?

Yavuz Selim Han Mısır'a seferdeyken yol ?zerinde hizmetini g?ren cariyesi ile ?adırın ?n?nde g?z g?ze gelirler, o anda aralarında bir a?Ÿk peyda olur. Cariye bir k???k ka?Ÿıda ?Ÿ?yle yazar

''Ki?Ÿi dertlenirse derdini nasıl s?ylesin''

Yavuz cevaben: 'Durmasın s?ylesin'

Kız: 'Korkuyorsa neylesin'

Yavuz: 'Hi? korkmasın s?ylesin' yazar.

Yavuz Sultan Selim ha?Ÿmetli g?r?nt?s?n?n altında ?ok zarif ?ok ince bir ruhu vardır... Cariye bu heyecana dayanamayıp ?l?r. O sırada ?adırın ?n?nde bir karaltı g?r?r ?ıkar bakar ki kapıda bir aslan? Bo?Ÿu?Ÿurlar, Yavuz galip gelir ?ld?r?r o canavarı dedikleri arslanı. Sonra

''Merd?m-i dideme bilmem ne f?sun etti felek

Giryemi etti f?zun e?Ÿkimi hun etti felek

?ž?rler pen?e-i kahrımdan olurken lerzan

Beni bir g?zleri ahuya zebun etti felek'' diye me?Ÿhur ?Ÿiirini yazar.

Sizce a?Ÿkı en iyi anlatan ya da sizi etkileyen iki ?Ÿiir hangisi desek?

Ahmet Pa?Ÿa'nın

'Canıma bir merhaba sundu ezelden ?e?Ÿmi yar

?žimdi ben hala ki gayrın merhabasın bilmedim?

?Ÿiiri ikinci olarak Hafız'ın ?A?Ÿk sarho?Ÿu ?yle bir sarho?Ÿ olmalı ki ancak kıyamet g?n?nde kendine gelmeli / ve demeli ki Ben kimim burası neresi siz kimsiniz...

İnsan a?Ÿık olacaksa e?Ÿer bir ?mr? varsa b?yle bir a?Ÿkı ya?Ÿamalı... Pervane mum metaforunda kelebek muma yakla?Ÿtık?a ?nce bir kanadını dokundurur a?Ÿkın nasıl bir ?Ÿey oldu?Ÿunu ?nce tecr?be eder bakar ki yakıyor yaralı yaralı bir ?Ÿekilde geri ?ekilir. Ama azap aynı zamanda ona lezzet olmu?Ÿtur. O azabı lezzete d?n??Ÿt?rd??Ÿ?nde iki kanadı ile birlikte muma kendini bırakır a?Ÿkı u?Ÿruna can verir.

Mumun bundan haberi bile olmaz. Mum i?in s?yleyebilece?Ÿimiz ?Ÿey ise a?Ÿk potansiyeli onda vardır ki a?Ÿk ona gelir. Siz bu g?n bu ?a?Ÿda bir a?Ÿk ate?Ÿi yakın, ona gelenin ne kadar fedakarlık yapt?Ÿına bakmayın.

Divan ?Ÿiiri bizim sosyolojimizdir, tarihimizdir, felsefemizdir. Biz divan ?Ÿiirini bilmeden do?Ÿru d?r?st tarihimizi yazamayız. Divan ?Ÿiirini bildik?e tarihin satır aralarını ancak doldurabiliriz. Fuzuli ve ?žekspir arasında bir mukayese yaptı?Ÿımda g?rd?m ki her ikisi de ayrılık hikayesidir. Leyla Mecnun Romeo ve Julyet... İkisi de birbirine ?ok benzer. Fuzuli Leyla Mecnun'u yazdı?Ÿında kafasında 18 bin kelime vardı. ?žekspir'in kafasında 22 bin kelime... Bu g?n İngilizler ?žekspiri rahatlıkla okurken bizim ?ocuklarımız Leyla Mecnun hikayesinden mahrumdur. Leyla Mecnun ile aralarındaki bu perdeyi kaldıramamı?Ÿ olmamız ?ok feci bir durumdur.

Platonik a?Ÿk nedir sizce?

Platonik a?Ÿk insanı bir g?mlek daha olgunla?Ÿtırır ?Ÿeklinde cevap verirken devamla: Platon'un ideler d?nyasında ya?Ÿaması gibi der. Attila İlhan'ın ?Ne kadınlar sevdim zaten yoktular? ?Ÿiiri ya ya da ?Ben sana mecburum bilemezsin? demesi hep divan ?Ÿiiri gelene?Ÿinin etkisiyledir. Siz i?inizde a?Ÿkı ?o?Ÿalttık?a bir a?Ÿk s?reci kendili?Ÿinden ba?Ÿlar o yalnızca bir bakı?Ÿtır gerisi vesairedir. Herkes on yedi ya?Ÿlarında ?Ÿair ve a?Ÿıktır kendini Leyla Mecnun zanneder.

Bir kadının her g?n yeniden ke?Ÿfi m?mk?n m? sorusuna ise bu zamanda bu g?nk? sere serpeli?Ÿin kol gezdi?Ÿi bir yerde bu m?mk?n de?Ÿildir ?Ÿeklinde cevap verdi ve ekledi en iyi a?Ÿk ?Ÿimdilerde g?r?c? usul? ile yapılan evliliklerde ya?Ÿandı?Ÿını s?yledi.

G?rmeden a?Ÿık olunur mu sorusuna ise 'hayır g?rmeden a?Ÿık olunmaz a?Ÿk ilk ?nce bakılarla ba?Ÿlar diyor İskender Pala ve ekliyor eri?Ÿir ya da eri?Ÿemezsiniz g?rmeden a?Ÿk ya?Ÿanılmaz, G?vercin Gerdanlı?Ÿı kitabında İbn Hazm, kalp ile g?z arasındaki muhavereyi ?ok ?arpıcı ?Ÿekilde anlatır. End?l?s ?ok ?nemli bir co?Ÿrafya ?Ÿiire estetik kazandırmı?Ÿtır.

Mimar Sinan Mihrimah'a a?Ÿık mıydı?

Benim iddiam kesin olmamakla birlikte bir histir. Bakın ?sk?dar'daki cami ile Edirnekapı'daki cami arasında ?ok kozmik bir hesap var. Birinde g?ne?Ÿ do?Ÿarken ?tekisinde ay batıyor ?ok ince hesaplarla g?ne?Ÿ ı?Ÿıklarının durumu ayarlanarak bu i?Ÿ yapılmı?Ÿtır dikkatle ?zerinde durdu?Ÿunuzda hi? kimse kimse i?in bu kadar ince d??Ÿ?n?p ?ok ?alı?Ÿmaz bu i?Ÿi ancak bir a?Ÿıkın ma?Ÿukuna a?Ÿkını ifade edebilmek i?in yapabilece?Ÿine inanıyorum yoksa a?Ÿktan ba?Ÿka hi? bir ?Ÿey bunu yaptıramaz. Kesin olmamakla birlikte ben bunun ?ok y?ksek bir ihtimal oldu?Ÿunu s?yl?yorum.

A?Ÿk kalpte mi beyinde mi?

Kalbin i?inde k???k bir nokta var. E?Ÿer a?Ÿık olursanız o nokta b?y?r geni?Ÿler. G?n?l deniyor ya i?Ÿte bunun batı dillerinde karılı?Ÿı yoktur. Kadın i?in yaratılı?Ÿta sevilmek esastır. Erkekse sevmeye meyyaldir. A?Ÿk ?nce kalptedir. Beyne gelen ticaretten ba?Ÿkası de?Ÿildir.

A?Ÿkta ya?Ÿ farkı?

Politik evliliklere bakın ya da d?rt evlili?Ÿin ho?Ÿ g?r?ld??Ÿ? devirlerde bunlar ya?Ÿanmı?Ÿtır.Tabii olan ya?Ÿların e?Ÿit olmasıdır ideal olan budur. Ama olabiliyor ya?Ÿ farkı bazan hi? engel olmuyor eskiden bu biraz daha normal g?r?l?yordu. Erkek ka? ya?Ÿında olursa olsun sevgililer divan ?Ÿiirinde hep on be?Ÿ ya?Ÿındadır mesela... Ama ?Ÿimdi bizim gelene?Ÿimizde erkek kadından biraz b?y?k olması iyidir.

A?Ÿık olmamı?Ÿ biri var mı?

Hi? a?Ÿık olmamı?Ÿ biri kemalini tamamlayamı?Ÿ demektir. Galip Dede b?y?k adam... ?A?Ÿk ate?Ÿ denizinde mumdan bir gemiyle yol almaktır.? der.

Yunus Emre ?Ÿair mi?

Yunus dev ?Ÿair! Bakın ne diyor a?Ÿk i?in: ?Bunca varlık var iken gitmez g?n?l darlı?Ÿı? Sevgili kalpte iken ba?Ÿka i?Ÿle u?Ÿra?Ÿmaz kalp; ba?Ÿka i?Ÿlerle u?Ÿra?Ÿıyorsa sevgili orda de?Ÿildir...

İskender Pala Hocamızın, zevk-i selim sahibi, yalnız aklını de?Ÿil g?nl?n? de yerinde ve kararında kullanabilen insanların mevcudiyetine delil olarak esas duru?Ÿ sergiledi?Ÿi program, Teke Tek serileri i?erisinde ayrı bir yer tutaca?Ÿa benziyor.

AHMET KERİM SENCER / HABERKULTUR.NET

?

?

?