Mutlaka orada olmalıydık. Orada olmak, bir İstanbul ak?amını k?lt?r faaliyetiyle doldurmak anlamı ta?ımıyordu. G?n i?indeki yo?un programlardan, uzun g?r??melerden sonra ya?an ya?mura aldanmadan ıslanmayı g?ze alarak yollara d??t?k. Orada olmalıydık evet; ??nk? orada olmak, 40 yılını bizim bizi biz yapan de?erler i?in harcayan bir kahramana g?stermemiz gereken vefanın ve dostlu?un i?areti olacaktı. ?yle de yaptık.?
U?akan bizim de?erlilerimizden birisi. ??nk? o, ?lkenin en zor d?nemlerinde sesi kıstırılmaya ?alı?ılanların, sistemin zulm?ne maruz kalanların, haksız yere ?tekile?tirilenlerin hik?yelerini beyazperdeye ta?ıdı. Hi? kimsenin ve hi?bir ?eyin olmadı?ı zamanlarda meydan yerine ?ıkarak sanat alanında soylu bir m?cadele verdi. ?etin? kavgalara girdi. Bir yandan sekt?r?n i?inde var olma sava?ı verirken di?er yandan da i?inden ?ıktı?ı kesimin sinemaya olan mesafesini kapatmaya ?alı?tı. Sinema caiz mi, diye soranlara yılmadan yorulmadan sinemada neden olmamız gerekti?ini anlattı.?
Sinema haram, diyenlerin ?o?u da sponsorluk istendi?inde ka?ı? olarak harama sı?ınan sorumluluktan sıvı?an M?sl?man i? adamlarıydı. Devir ?yle bir devirdi. M?tedeyyin zenginler, Kuran kursunu ??renci yurdunu sınırsız destekler, ama sanata destek olunca cennete girilece?ine inanmadıkları i?in yardımlarını k?lt?rden ve sanattan uzak tutarlardı. Mesut U?akan ve arkada?ları bu anlamsız direnci kırmak i?in ?M?sl?man halkımızı sinemada cihada davet ediyoruz? diye bildiri bile yayınladı. Buna ra?men bekledikleri kar?ılı?ı bulamadılar. Vejetaryenlerin mahallesinde kasap d?kkanı a?mak gibi bir durumla kar?ı kar?ıya kaldılar. Et yemeyen insanlara etin faydalarını anlatmaya ?alı?tılar.Her ?eye ra?men? zorluklar kar?ısında yorulmadılar. Zaten o ku?a?ı kahramanla?tıran en ?nemli hususiyetlerden biri, her t?rl? zorlu?a ra?men ?retmeleri ve direnmeleridir.?
?iiri Kamera ile Yazmak
U?akan?ın ilgin? bir? sinemaya ba?lama hik?yesi var. Zahirde ?niversite tahsili i?in hayallerinin ?ehrine, İstanbul?a gelir. Ama kafasında sanat ortamına girmek, b?y?k bir sanat?ı olmak vardır.
?iir ve romanda ustala?arak bu ?er?evede y?r?meyi hedefler. Ancak, MTTB Sinema Kul?b??nde sanatsever bir grup ve Y?cel ?akmaklı ile kar?ıla?ır. Bu kar?ıla?ma yeni bir yolun a?ılmasına yeni bir y?n?n ?izilmesine vesile olur T?rk sinemasındaki ?arpıklı?ı gidermek g?revini omuzlarında hisseden bir avu? idealist, inancımızı ve mill? de?erlerimizi beyaz perdeye aktarmak i?in yola koyulur. Bu hedef de?i?ikli?i sonrası U?akan, kendi ifadesiyle? ?iirini kalemle de?il kamera ile yazmaya karar? verir .?
Asil Bir Ba?kaldırı
Bu ?lkenin ?ocukları Batı?dan gelen ve kendi milletine yabancıla?mı? sanat?ıların ortaya koydu?u de?ersizlik yayan nice filmlerin bombardımanı altında kaldı. Bu toplumun d?n??mesinde sinema silahını en etkili ?ekilde kullanarak b?t?n gelene?imize, k?lt?r?m?ze, inancımıza, ?rf?m?ze, ?detimize, ?deta her ?eyimize sava? a?ıldı. Bug?n toplumsal sancılarımızın temelinde bu sanatsal saldırıların b?y?k payı var. Bırakınız bu milletin ruh k?k?ne uygun filmler ?retmeyi, k?k?ne dinamit d?kecek yanlı, planlı, ahlaksız bir ku?atma i?ine sokuldu mazlum milletimiz. İ?te b?yle bir atmosferde ve s?re?te U?akan?ın ?ıkı?ı, ?durun kalabalıklar, bu cadde ?ıkmaz sokak? ?ıkı?ıdır. Asil bir isyan y?rekli ba?kaldırıdır.
??slup sanat?ının ki?ili?idir.?
?ocukluk ve ilk gen?lik yıllarımda izledi?im, h?l? etkisini b?t?n?yle hissetti?im filmlerin ?o?unda onun imzası var. Reis Bey, Kelebekler Sonsuza U?ar, ?l?ms?z Karanfiller, Kavanozdaki Adam, Yalnız De?ilsiniz filmlerinin, aradan ge?en onlarca yıla ra?men daha d?n izlemi?im gibi tesiri ?zerimdedir. B?t?n bu filmler o d?nemde ancak bir dava delisinin ?ekece?i, idealist bir ruhun altından kalkaca?ı eserlerdir.?
Sanatın savrulmaya a?ık bir alan olmasına ra?men U?akan, kırk yıl boyunca istikametinden zerrece taviz vermeden M?sl?man sanat?ı kimli?ini ve beyefendi ki?ili?ini korumu?tur. Sinema prati?inin yanında ?ıkardı?ı dergi ve kitaplarla da sinemasını teorik olarak derinle?tirmi?tir.
U?akan i?in sanat ba?lı ba?ına bir ama? de?ildir.? Asıl gaye Allah?a ula?ıcı ve ula?tırıcı olmaktır. Bunun da yolunun arı-duru bir niyetten ge?ti?ini bilir. Estetik ve yorum/i?erik olarak do?ruların pe?inde giderken samimiyetten hi? ayrılmaz. Hedefe d?nyayı, d?nyalıkları, parayı, ??hreti koymaz. Do?allı?ı b?y?k sermaye olarak g?r?r.
Ona g?re; ?Nefsin dayatmaları a?ır y?klerdir. Bu y?klerden arınan do?allı?ı yakalamı? demektir. Do?allık da sanatın ruhudur, ?z?d?r, ?er?evesidir. Ba?arının hemen hemen tek ?artıdır do?allık. Anlatım dilinde do?allı?ı yakalayabiliyorsanız tamamdır. B?y?ks?n demektir.?
Francis Bacon ??slup sanat?ının ki?ili?idir.? der. U?akan, ?slubunu yakalamı? bir sanat?ıdır.
Yazar Olarak U?akan
U?akan y?netmenli?inin yanı sıkı bir sinema yazarıdır da. Yazılarında kendine has bir ?slubu, farklı bir bakı? a?ısı vardır. Halit Refi?, T?rk Sinemasında İdeoloji adlı eserinden,? ?T?rk sinemasını teorik olarak en cesur ?ekilde betimleyen kitap? diye ?vg?yle bahseder. Bir d?nem m?stear isimle gazetede sinema sayfaları hazırlamı?tır. Burada da ilk yazısı, iki tutkusu olarak g?rece?imiz sinema-edebiyat ili?kisi ?zerinedir. Sonraki zamanlarda da sinema ?zerine esaslı yazılar kaleme alır. Yazıları sinema ?evrelerince ilgiyle takip edilip dikkate alınır. Yine Mutlak Fikir Esteti?i ve Sinema Sonsuzkare isimli dergiler ?ıkararak teorik sinema yazılarını s?rd?r?r ve bu alanda yazmaya gayret edenlere kapı aralar. Bu dergilerde, T?rk sineması denilince ilk anda aklan gelen bir?ok usta isim yazar. ?mer L?tfi Akad, Halit Refi?, Ay?e ?asa, Y?cel ?akmaklı ve daha bir?ok usta isim. ??phesiz bu hizmetler daima fedak?rlık isteyen, ancak kahramanlıkla tarif edebilece?imiz destansı hizmetlerdir.
Her cephede direni?
U?akan?ın direni?i sadece kendi camiasının duyarsızlı?ı ya da her d?nem acı bir hakikat olarak ?n?ne ?ıkan maddi imk?nsızlı?a kar?ı de?il aynı zamanda h?kim sanat ?evrelerinin sırf inan?larından dolayı uyguladıkları insafsızlı?a kar?ı da olmu?tur. Sek?ler kesim g?rmezden gelerek, yok sayarak U?akan?a kar?ı bir sans?r uygulamı?, ileti?im ara?larını bu direni??i, inan?lı y?netmene kapatmı?tır. Fakat usta y?netmen her cepheden gelen tavırlara kar?ı kutsal inadından vazge?memi?tir.
Duru? Sahibi
A?ık?ası U?akan?ı benim g?z?mde kahraman kılan en ?nemli yanı, zor zamanlarında yokluk ve yoksulluk g?nlerinde dahi ?izgisine uymayan film ve dizi tekliflerine hayır diyebilmesidir. İdeal adamı olmak da iddialı olmak da, beraberinde imtihanlar getirir. İktidar imtihanlarından nice kahramanların savruldu?u d?nemde U?akan?ın bu duru?u ?rnek ve kendine ?zg? bir duru?tur. Sadece bu y?n?yle bile kendisini ayakta alkı?lamak i?in 40. Yıl programı bize bir vesile oldu.?
Ustaya bereketli bir ?m?r diliyorum. De?erlerimizin, derdimizin, davamızın sinemada sesi solu?u olan Y?cel ?akmaklı, Mesut U?akan, Salih Diriklik, İsmail G?ne? ve daha nicesine her zaman minnettarız. Allah onlardan razı olsun?