Sinema ve Edebiyat temasının ilk defa geni?Ÿ ?aplı i?Ÿlendi?Ÿi bir organizasyon olarak dikkatleri ?eken 9. İstanbul Edebiyat Festivali?nin ikinci g?n? ?Y?cel ?akmaklı ?zel Oturumu? ile ba?Ÿladı. Mustafa Canbey?in y?netti?Ÿi oturumda usta sinema ele?Ÿtirmeni Bur?ak Evren ve usta y?netmen Mesut U?akan, Y?cel ?akmaklı sinemasını de?Ÿerlendirdiler.
?
Ni?in Mill? Sinema?
Mesut U?akan, Y?cel ?akmaklı ile dostlu?Ÿuna dair yaptı?Ÿı konu?Ÿmanın ardından s?zlerine ?Ÿ?yle devam etti: ?Bir halkın sa?Ÿduyusunu olu?Ÿturan ki?Ÿiler olarak, Y?cel ?akmaklı ile Milli T?rk Talebe Birli?Ÿinde (MTTB) sinema ser?venine ba?Ÿladı?Ÿımız, film ?ektik?e ilerleyen ve sık sık beraber oldu?Ÿumuz, dostlu?Ÿumuzun ilerledi?Ÿi bir s?reci ya?Ÿadık.? dedi.
?akmaklı ile dava heyecanı i?erisinde, inancı h?kim kılma cehdiyle filmler yaptıklarını s?yleyen U?akan, ?Ÿ?yle devam etti: ?Y?cel ?akmaklı fikir olarak, kendi bulundu?Ÿu noktada ve durdu?Ÿu yerde sinemanın di?Ÿer y?z?ne kar?Ÿı dini bir sinemaydı ama di?Ÿer y?z?ne kar?Ÿı da son derece kozmopolit ve do?Ÿru bir yerde duruyordu. O kapıyı a?ması hepimize ?ok farklı bir cesaret verdi ama Y?cel a?Ÿabeyin ruhu, kendi i?indeki kozmopolit tavrı, İslam?a bakı?Ÿındaki din g?stergesi anlamına kesinlikle gelmemeli. ??nk? bir m?ft? ?ocu?Ÿu olarak, o konuda ciddi manada bilin?li oldu?Ÿunu d??Ÿ?n?yorum. Stratejisini do?Ÿru belirleyen ve bunu do?Ÿru y?nlendirebilen bir ki?Ÿili?Ÿe sahipti.?
Bur?ak Evren ise konu?Ÿmasında Y?cel ?akmaklı?nın sinema tavrını ?Ÿ?yle de?Ÿerlendirdi: ?Niye Mill? Sinema? ??nk? 1970?lerin T?rkiye?sinde ?din? sinema? diye bir terimi ortaya koyamazdınız. Bu ticari a?ıdan iticiydi ve hi?bir yapımcı da para yatırmazdı. Onun i?in mill? sinema, din? sinemanın bir kamuflesi oldu. Daha sonra ulusal sinemayla birle?Ÿtirilmesi de ger?ekle?Ÿmedi.?
?
Fikrin Nezaretinde Sinema
Muzaffer Do?Ÿan?ın y?neticili?Ÿini yaptı?Ÿı ?Necip Fazıl Filmleri? ba?Ÿlıklı oturum, Nazif Tun? ve Kamil Engin?in katılımıyla ger?ekle?Ÿti.
Muzaffer Do?Ÿan, Necip Fazıl?ın filme ilgisinin, d?nyayı kavrayı?Ÿ bi?imiyle alakalı oldu?Ÿunu, sinemanın etkili sahasını fikrinin tahakk?m? altına almak istemesinin bir ?r?n? olarak senaryolar yazdı?Ÿını ve sinemayla ilgilendi?Ÿini s?yledi.
Nazif Tun?, ?Bir Adam Yaratmak? filminin kelime kelime, harf harf, ?stad?ın eserinden aynen aktarıldı?Ÿını s?yledi. Gerek ?Reis Bey?in gerek ?Bir Adam Yaratmak? filminin T?rk sinemasına yeni bir soluk getirdi?Ÿi tartı?Ÿılmaz.? dedi.
?
Parmaksız Salih Rol??n? Necip Fazıl Oynayacaktı
Kamil Engin ise uzun yıllar ara?Ÿtırdı?Ÿı Necip Fazıl senaryolarını b?t?n ayrıntıları ile a?ıkladı: ?Necip Fazıl?ın eserlerinden sinemaya ge?mi?Ÿ 8 tane filmi var. ?Parmaksız Salih? ilk filme alınan eseridir. İstenilen akt?r bulunamadı?Ÿı i?in ?Parmaksız Salih? rol?n? Necip Fazıl?ın kendisi oynamak istedi?Ÿini yazmı?Ÿtı. Ama son noktada ?ıkan itilaf y?z?nden oynamak m?mk?n olmadı.?
?
Sinemaya ?m?r Veren İki Usta: Safa ?nal ve Yılmaz Atadeniz
?Sinemaya ?m?r Verenler? oturumu Ye?Ÿil?am?ın iki usta ismini a?Ÿırladı. Safa ?nal ve Yılmaz Atadeniz, G?lcan Tezcan y?netimindeki oturumda kendi tecr?belerini sinemaseverlerle payla?Ÿtı. Olduk?a renkli ge?en oturumda Safa ?nal ?Ÿ?yle konu?Ÿtu:
?7. sınıfın okuma kitabında Re?Ÿat Nuri hik?yesi t?m hayatımı de?Ÿi?Ÿtirdi. Ben yazdım, rahmetli babam yırttı ?Ÿiddetle. Ama ben ??Ÿenmedim, tekrar yazdım. Bir yazarın yarı a? yarı tok ya?Ÿadı?Ÿını ?ok iyi bilmekteydi babam. Belli bir i?Ÿim, maa?Ÿım olsun kavgasındaydı ama sonu?ta ben kazandım. Daha sonra benimle ?v?nm??Ÿt?r. Atilla Dorsay, ?Safa ?nal olmasa T?rk Sineması olmazdı? demi?Ÿtir daha sonradan.?
Yılmaz Atadeniz ise kendi hayat hik?yesini k???k anekdotlarla anlattı ve sinemaya verdi?Ÿi eme?Ÿin kar?Ÿılı?Ÿını manevi olarak her zaman aldı?Ÿını s?yledi.
?
Ahmet Ulu?ay, ?žiirini Sinemayla Yazdı
?Ahmet Ulu?ay ?zel Oturumu?nu y?neten H?seyin Akın, Ulu?ay?ın aynı zamanda bir ?Ÿair oldu?Ÿunun altını ?izerek ba?Ÿladı?Ÿı konu?Ÿmasında Ulu?ay?ın bir ?Ÿiirini okudu.
Hilal Turan?ın Ahmet Ulu?ay sinemasını analiz etti?Ÿi konu?Ÿmasının ardından s?z alan Barı?Ÿ Saydam, Ahmet Ulu?ay?la hastanede tanı?Ÿma hik?yesini anlattıktan ?Ÿunları s?yledi:
?Ahmet Ulu?ay hem bir hayali ya?Ÿıyor hem de kendi filmlerinde hayatını ya?Ÿıyor. ?Karpuz Kabu?Ÿundan Gemiler Yapmak? filmine dikkat ederseniz o devirdeki T?rk sineması filmlerine benzemez. Aslında hangi co?Ÿrafyada ya?Ÿadı?Ÿını, nereden geldi?Ÿini anlatır filminde. İzleyiciyi zaman ve mek?ndan sıyırarak ?bizi? anlatır. Her ?Ÿeyin dı?Ÿa vurumudur belki Ahmet Ulu?ay. Aslına bakarsanız bir ?Ÿair. Her ?Ÿeyi bir ?Ÿairin g?z?nden anlatıyor.?
Mustafa ?z?elik de Ahmet Ulu?ay?ın ki?Ÿili?Ÿi ?zerine ?Ÿunları s?yledi: ?Ger?ekten kar?Ÿımızda sıradı?Ÿı bir insan var. Bir k?yde do?Ÿmu?Ÿ b?y?m??Ÿ. İ?Ÿ?ilik yapan evinin bah?esine heykel yapmaya kalkan, babasından dayak yiyen azar i?Ÿten bir insan. Bilge tarafının oldu?Ÿunu bu arada belirtmek lazım. En b?y?k e?Ÿlencesi gaz lambası, yanıyor, duvara yansıyor nesnelerin g?lgeleri. O onda b?y?k bir tutku meydana getiriyor. Bu resimler ?gımıldasa?. Ve sinema da onda ?gımıldak?.
Ahmet Ulu?ay?ın arifane hayatına dikkat ?eken ?z?elik s?zlerini ?Ÿ?yle s?rd?rd?: ?Tarihi kendisiyle ba?Ÿlayan ve kendisiyle biten bir sinemacı-y?netmen kar?Ÿımızda duruyor. Bizim co?Ÿrafyamız entelekt?elli?Ÿi bilmez, arifli?Ÿi bilir. A?Ÿk atına binenler hep hedefe varırlar. Onlar sanatı bir ge?im kayna?Ÿı olarak g?rmediler, varolu?Ÿlarını hayatın anlamı olarak g?rd?ler. Bir hayranlı?Ÿın hik?yesini anlattılar. Rahmetli Ne?Ÿet Erta?Ÿ i?in bozkırın tezenesi diyorsak, Ahmet Ulu?ay?ın g?rsel dille yazdı?Ÿı ?Ÿiiri bozkırın sineması diye izlemek gerekir.??
