30 Yıl Sonra Cahit Zarifo?lu
?
?mr?n? k?lt?r?m?ze, de?erlerimize, ?ocuklara adayan gıpta edilecek bir vefanın ?rnek alınması gereken dostlu?un sahibi olan muhterem Mustafa Ruhi ?irin?in ?nc?l???nde d?n K?pl?ce Mezarlı?ında bulu?tuk. G?zler nemli duygular d?n gibi taze eksilmeyen bir ?zlem aramızdan ayrılı?ının 30. yılında ?air Cahit Zarifo?lu?nun huzur yayan mezarının ba?ında toplandık. ?ocuk Vakfı, T?rkiye Yazarlar Birli?i İstanbul ?ubesi gibi kurumların yanında ?airin ailesi dostları okurları yakınları da servilerin g?lgesinde okunan Kuranı Kerim?e edilen dualara e?lik etti.
K?pl?ce?de en ?ok dikkatimi ?eken husus, anma programına gen?lerin yo?un bir katılım g?stermesi oldu. Zarifo?lu okuyan gen?lerin sayısı her ge?en yıl daha da artıyor. Bu sebeple Zarifo?lu daima gen? ve dipdiri eserleriyle yeni nesillere ı?ık olmaya devam ediyor. Kabrinin hemen yanındaki ilkokula isminin verilmesi de ince bir d???nce olmu?. Zira Zarifo?lu sadece b?y?kler i?in yazdıklarıyla de?il ?ocuklar i?in yazdıklarıyla daima ?nde olmu? ufuk a?ıcılık vazifesi ?stlenmi?tir.
Zarifo?lu edebiyatımızda ?zg?n bir yere sahiptir. Gerek yazdıkları gerekse ya?adıklarıyla zihinlerin ve g?n?llerin g?ndeminde ?kalmayı ba?armı?tır.
Modern T?rk ?iirinin ?nc? ?airlerinden olan Cahit Zarifo?lu, sık?a zikredildi?i ?zere ?artist? de?il dervi? bir ?airdir. Fethi Gemuhluo?lu'nun tabiriyle yerinmenin ve sevinmenin ?tesindedir. ?vg?ye de, kınamaya da, yergiye de aldırmaz. Hayattayken ?iiri ?zerine y?r?t?len ele?tirilere takılmaz.
İnandı?ı, do?ru bildi?i d?zlem ?zerinde istikametini bozmadan kalemin y?k?n? ku?anır. D?nya ve d?nyalıklar kar?ısında imtihanını kaybetmemek i?in sa?lam direni? sergileyerek m?mince bir tavır i?inde ?mr?n? g?zelle?tirir. İnanmadı?ı s?z? s?ylemek de c?mert davranmaz. İnandıklarını heyecan i?inde ya?ar ve s?yler.
?
?ahsiyet sahibi bir ?air
Dı?arıdan bakıldı?ında kendisini tanımayanların rahat bir ?ekilde so?uk birisi olarak tarif edebilecekleri bir ki?ilik foto?rafı belirirken i?eriden bakıldı?ında ve yakından tanındı?ında yufka y?rekli, ince d???nen, merhametli, ?ahsiyet sahibi oldu?u hemen anla?ılır.?
Vazifeli ?airlerimizdendir. Razı olmasını bilmi?, rıza makamını i?selle?tirmi?tir. Yery?z?nde bulunmak vazifesinin sırrını ke?fetmi? ve bu sırrın ruhuna uygun olarak yazmı? ve ya?amı?tır.
?
Naif bir tavsiye
Kendisine b?y?k bir i?tahla ?iir yollayan, edeb? tavsiyeler isteyen gen? edebiyat heveslilerine beklenenin aksine edebiyat havarisi kesilmemi?, artistlik yapmadan kitabın ortasından ???tlerde bulunmu?tur. Onlara edebi y?nlendirmelerin dı?ında tasavvufi kitaplar okumalarını, misvak kullanmalarını, s?nneti ya?amalarını da ????tlemi?tir.
?
Hikmetin izinde
Yine ?iirlerinin b?t?n?n? titizlikle inceledi?imizde hikmetin derin izleri hemen kendisini g?sterir. Hikmetin izlerinden kastımız ?udur: ?airin ?iirinde tasavvufi ??reti sloganik bir abartıda de?il ince i??ilikle ?iire yerle?tirilmi? olmasındandır.
?Yukarı sola ve a?a?ı /Verildik?e konduk?a alan kalbe? mısralarıyla ba?layan ?iirinde ?nefy? isbat? zikri tasvir edilmektedir. Bu d?nyayı bilmeyen okur i?in bu ve benzeri ?iirler kapalı ve anla?ılmaz olarak algılanmı? ve anlatılmı?tır.
?Efendim? ba?lıklı ?iiri tasavvufi edebiyatımıza sunulmu? en g?zel hediyelerden biridir.
Tasavvuf, talibe iddiasından vazge?meyi, benlikten sıyrılmayı, nefsini a?mayı, derin sulardan ge?meyi, ismini ?rtmeyi, afi?lerden sıyrılmayı ???tler. ?vg? aldı?ında da yergi aldı?ında da kalp atı?larının de?i?memesini tembihler. ?Ben? diyenlerin benlik imtihanında kaybolup gitti?ine dair sayısız menkıbelere anlatılır. ?air bu terbiyeyi ?z?ne yerle?tirmi?, kabullenmi?, acziyetinin farkına varmı?tır. ?Sultan? ?iirinde bu h?lini ?u mısralarla ?rm??t?r:
Se?kin bir kimse de?ilim
İsmimin ba? harfleri acz tutuyor
?
Yunus Emre a?kı
Zarifo?lu ?iiri ?gelece?e kalacak bir ?iirdir. ??nk? ya?amadı?ı h?lleri, hissetmedi?i duyguları dile getirmeyi, ?iire d?kmeyi vebal olarak g?r?r. Bu vebalin altında kalmak istemez. İ?te bu durum tasavvuftan nasibini almı? m?min bir ?airin tavrıdır tarzıdır.?
Zarifo?lu i?in Rasim ?zden?ren, ?Her zaman ???ık? biri olarak ya?adı.? der. Zarifo?lu'nda a?k, irfani gelene?in ??retilerindeki derinlikli, kimlikli a?ktan ba?kaca bir ?ey de?ildir.'
Nitekim,??Eski ?airliklerim gitti g?z?mden/ Gayridir bir ba?ka hal ku?anıyorum??ve??Bir Yunus Emre olmak isterdim??diyen ??ir, Yunus'un kendini buldu?u a?ka taliptir.
?
?rnek ve ?nc?
?a?da? edebiyatı ?ok iyi bilen ve ?iirlerinde ?a?da? ?iirin imk?nlarını ustalıkla kullanan Zarifo?lu, ?iirin g?c?ne inanır fakat nefsinin pe?ine takılan, edebiyat olsun diye edebiyat yapan, edebiyatı putla?tıran, gereksiz bir ?ekilde kutsalla?tıranlara kar?ı da s?z?n? esirgemez ve ??yle der:?
?D?nyayı olsa olsa ?iir kurtarır. Azizim, ?iirin d?nyada m?stesna bir yeri vardır. Ne yaparsın ki ?airler ?ok k?t?.?
?
Dervi? m?tevekkil
G?n?m?z ?airleri maalesef tasavvufi deryadan yeteri kadar faydalanma, ?iirlerinde bu sahih damardan beslenme noktasında ketum davranmı?lardır. Bu durum ?Derya i?redirler deryayı bilmezler? s?z?n?n hakikatini bize g?stermektedir. Zarifo?lu bu kısırlı?ı daha erken ya?larda kırmı?, tasavvufun zengin imk?nlarını ?iirinin sanatına d?hil etmi?tir. Burada yine bir Zarifo?lu farkını belirtelim ki o da ?udur; Zarifo?lu tasavvufu sadece edebiyatının i?ine de?il hayatının tam merkezine yerle?tirmi?tir
Ersin Nazif G?rdo?an, Zarifo?lu'nun dervi? y?n?n? ?u s?zlerle ifade eder:?
?Zarifo?lu, dervi??e hayatın eri?ilmez ?rneklerinden biriydi. O, verene verildi?i i?in vermeyi hayatının vazge?ilmez bir eylemi h?line getirmi?ti. ??nk? o, ??rendi?ine inanır, inandı?ını yapardı. İnandı?ı hi?bir ?ey hayatının dı?ında kalmazdı. D?nyadaki b?t?n insanların derdiyle ilgilenirdi.?
?
Zarif ???tler
Cahit Zarifo?lu ?a?ın sanat?ılara y?kledi?i komplekslerden kendisini korumasını bilmi?, yanına gelen edebiyat heveslisi gen?lere de M?sl?manca duru?un ?rneklerini en g?zel ?ekilde sergilemi?tir. Yazımızı yine onun dervi? kimli?ini yansıtacak M?sl?man sanat?ı portresine layık ?ekilde gen?lere sık?a verdi?i bir ???tle bitirelim:
?Okuyun: İmam-ı ?arani, Mevlana, Yunus, Re?ahat, E?refo?lu Rumi? İpu?ları, sırlar, edep, adap oralarda ve hadislerde. Batı tipi ?iir, hik?ye ve romandan sıyrılmak gerekiyor.
Ger?ekle?tirilmesi gereken tam anlamıyla ?M?sl?man sanat?ı olmaktır.? ?
?
?
Yeni Birlikgazetesi / 8 Haziran 2017