?
?
?
?
T?rk Resim Sanatında Yeni Bir Milat olarak Nitelendirilebilecek ve Sanat ?evrelerinde B?y?k İlgi Uyandıran "Eskizlerden Tablolara Sultan Abd?laziz Resim Sergisi" ?zerine UKSD y?netim kurulu ?yesi Selman Gemuhluo?Ÿlu ile Konu?Ÿtuk...
?
S?yle?Ÿi: Yavuz Gencer
?
?
Sultan Abd?laziz'in alb?m?n?n Krakov m?zesinde oldu?Ÿunu nereden biliyordunuz?
?
Sultan Abd?laziz'in alb?m?n?n s?z konusu m?zede oldu?Ÿu ?ok dar bir ?evrede biliniyordu. Daha ziyade m?zecilerle sanat tarih?ilerinin bildi?Ÿi bir konuydu. Fakat alb?m?n mahiyeti bilinmiyordu. Pek kimse merak etmemi?Ÿti.
?
Siz de merak edip altı ay ?nce m?zeyle ba?Ÿlantıya ge?tiniz?
?
Altı aydan ?ok ?nce, zannediyorum 2011 yılında m?zeyle yazı?Ÿmaya ba?Ÿladım. Ama alb?m? T?rkiye'ye getirip Sultan Abd?laziz'in ya?Ÿadı?Ÿı Dolmabah?e'de sergilemek fikri ?ok daha ?ncelere dayanıyordu.
?
Sultan Abd?laziz'in ?izimlerini daha ?nce g?rm??Ÿ m?yd?n?z?
?
Sanat tarih?isi Sema ?ner'in doktora ?alı?Ÿmasından hareketle yazdı?Ÿı bir makalede ?izimleri g?rm??Ÿt?m. Burada Osmanlı Ressamlar Cemiyeti tarafından yayınlanan Sultan Abd?laziz'e ait bazı sava?Ÿ konulu desenlere yer verilmi?Ÿti. Hatta orada bu desenlerle saray ressamı Chlebowski'ye ait oldu?Ÿu d??Ÿ?n?len bazı ya?Ÿlı boya tablolar arasında ?ok yakın bir benzerlik oldu?Ÿunu ve bu benzerli?Ÿin padi?Ÿahın resim yetene?Ÿinin y?nlendirici olacak d?zeyde olmasından kaynaklandı?Ÿını s?yl?yordu. Daha yakın zamanlarda Profes?r Zeki Ku?Ÿo?Ÿlu'nun bir kitabında bir kalyon ?izimini g?rm??Ÿt?m.
?
M?zeyle yazı?Ÿmaya ba?Ÿladınız ama anladı?Ÿım kadarıyla iki yıl boyunca sergiyi yapamadınız?
?
Bir ?ok nedeni vardı, mesela?alb?m?n yayınlama ve sergileme hakkı i?in y?ksek bir ?cret istiyorlardı. ? ?
?
Siz bu ?creti nereden buldunuz?
?
Y?netim kurulunda oldu?Ÿum UKSD'deki arkada?Ÿlara zannediyorum Mart ayında konuyu a?tım. Onlar da mahiyetini bilmesek dahi bu alb?m? getirmemiz gerekti?Ÿini s?ylediler. İlk i?Ÿ olarak Nisan ayında Dolmabah?e Sanat Galerisinin tahsisi i?in ba?Ÿvuruda bulunduk.
?
Sonra da alb?m? getirdiniz?
?
M?zeyle UKSD arasında bir s?zle?Ÿme akdedildi. ?demeler yapıldıktan sonra A?Ÿustos ayı sonunda y?ksek ??z?n?rl?kl? foto?Ÿraflar geldi. Orijinal alb?m? getirmenin pratik olmadı?Ÿını d??Ÿ?nd?k. Bir kere y?ksek sigorta bedelleri s?z konusuydu. Daha ?nemlisi ise alb?m ciltli oldu?Ÿu i?in alb?m? getirsek bile ancak bir sayfasını sergileyebilecektik. Halbuki y?ksek ??z?n?rl?kl? foto?Ÿraflarla alb?mdeki altmı?Ÿ yedi deseni ve di?Ÿer hat yazılarının tamamını sergileme imkanımız do?Ÿuyordu. Sergi katalo?Ÿunu da ?ıkardı?Ÿımızda bu ?izimleri kalıcı olarak sanatseverlerin g?ndemine getirebilecektik.
?
Peki sonrasında ne yaptınız?
?
K?lt?r Bakanlı?Ÿına destek i?in m?racaatta bulunduk. Bu arada bu foto?Ÿrafları bazı uzmanlara ve ressamlara g?sterdim. Sanat tarih?isi ?mer Faruk ?žerifo?Ÿlu alb?mdeki desenlerin rastgele ?izimler olmadı?Ÿını, bu desenlerin Dolmabah?e Sarayı'ndaki ve Harbiye Askeri M?zesi'ndeki bazı imzasız tablolarla ?rt??Ÿt??Ÿ?n?, bunların eskizleri oldu?Ÿunu ifade etti. Kendisinden bu konuda bir yazı yazmasını istedi?Ÿimizde nezaket g?stererek kabul etti. Artık sadece alb?mdeki desenleri sergileyemezdik. Bu eskizlerle birlikte ya?Ÿlı boya tabloların da sergilenmesi bir zaruret olmu?Ÿtu. UKSD olarak Dolmabah?e'ye m?racaatta bulunduk. Milli Saraylar'daki y?neticiler ve resim seksiyonundaki arkada?Ÿlar sergiye ?ok az bir zaman kalmasına ra?Ÿmen aynı ?slupta olan imzasız bazı tabloların sergiye katılmasına anlayı?Ÿ g?sterdiler. Burada Harbiye Askeri M?zesi yetkilerini de anmamız lazım, onlar da iki ya?Ÿlı boya tablo ile bir desenin foto?Ÿraflarının ?ekilmesine izin verdiler. B?ylece sergi i?in be?Ÿi orijinal?on ?? tablo ve?yetmi?Ÿ eskiz toplanmı?Ÿ oldu. O sıralar Kore-T?rkiye resim sergisini hen?z ba?Ÿarıyla bitirmi?Ÿ olan Mehmet L?tfi ?žen serginin kreat?rl??Ÿ?n? ?stlendi. Geni?Ÿleyen serginin ?ng?remedi?Ÿimiz bir ?ok kalemi i?in K???k?ekmece Belediye Ba?Ÿkanı Aziz Yeniay yakın ilgi ve destek g?sterdiler. Yine K?lt?r Bakanımız ?mer ?elik sergiden haberi olduktan sonra samimi alaka ve desteklerini esirgemediler. 5 Ekim'deki sergi a?ılı?Ÿına ?zellikle sanat ?evrelerinden yo?Ÿun bir katılım oldu. Medya da ?ok yakın ilgi g?sterdi. UKSD ba?Ÿkanı Tu?Ÿrul Tuna ve L?tfi ?žen pek ?ok televizyon programına ?ıktılar. Yazılı basında ?ok geni?Ÿ bir yelpazede otuzun ?st?nde haber ve yazı ?ıktı.
?
Sanırım a?ılı?Ÿta bir animasyon g?sterisi ve bir de konser oldu.
?
İyi ki hatırlattınız. Sultan Abd?laziz'in Batı ve T?rk m?zi?Ÿi besteleri seslendirildi neyzen Nurullah Kanık ve arkada?Ÿları tarafından. B?ylece Sultan Abd?laziz'in sanat?ı ki?Ÿili?Ÿinin ba?Ÿka bir ve?hesi olan bestekarlı?Ÿı da g?ndeme getirilmi?Ÿ oldu. İlisyonist ?ok anlamlı bir katkı sunarak eskizlerden tablolara d?n??Ÿ?m? g?steren bir video mapping uygulaması yaptı.
?
Bug?nden bakarsak Sultan Abd?laziz'in ?alı?Ÿmaları neden ?nemli?
?
Biraz ?nce Sema ?ner'in makalesinden s?z etmi?Ÿtim. Burada, Sultan Abd?lmecit, Sultan Abd?laziz ve Sultan Abd?lhamit'in? resme destek?olmalarının ?tesinde?bizzat uygulayıcı olarak yer aldıkları belirtilmektedir. Hatıratlarda ge?iyor?olsa da?bir ka? ?rnek dı?Ÿında de?Ÿerlendirme yapabilecek sayıda somut eser bug?ne kadar bir araya getirilmemi?Ÿti. Ama toplu bir ?Ÿekilde sergilenen yetmi?Ÿ adet eskizle?artık?de?Ÿerlendirme yapma imkanı do?Ÿmu?Ÿ oldu.? Sergide yer alan imzasız tablolar da belli bir d?zeyde?fakat?asıl?Sultan Abd?laziz'in bizzat yaptı?Ÿı?ve muhayyile g?c?n???yansıtan ola?Ÿan?st? akıcılıktaki ?izimler, kanaatime g?re ?ok daha de?Ÿerli. Sultan Abd?laziz'in bu ?izimleri, T?rk resim sanatının somut olarak ba?Ÿlangı? noktasını olu?Ÿturuyor kanaatindeyim. Sultan Abd?laziz'in eskizlerinden hareketle yapıldı?Ÿı anla?Ÿılan ama kimler tarafından yapıldı?Ÿını ?Ÿimdilik kesin olarak?bilemedi?Ÿimiz imzasız tablolar konusunu sanat tarih?ileri tartı?Ÿacaklardır, belki de modern inceleme ve analiz y?ntemleriyle kesin yargılara varacaklardır. Bu arada, 1864 ile 1876 yıllarında İstanbul'da kalan ve 1872 yılına kadar saray ressamı olan Chlebowski tarafından yapıldı?Ÿı d??Ÿ?n?len bu imzasız tabloların fır?a tarzı ile bizzat Chlebowski'nin imzasını ta?Ÿıyan tabloların fır?a tarzı arasında fark oldu?Ÿunu?sergiyi gezen pek ?ok ressamın?ifade etti?Ÿini s?ylemeliyim.
?
Bu sergiyi ba?Ÿka yerlere g?t?rmeyi d??Ÿ?n?yor musunuz?
?
Polonya'ya g?t?rmemiz s?z konusu. Kısmet olursa ?n?m?zdeki yıl ?UKSD tarafından Polonya'da sergileyebiliriz. B?ylece T?rk resim sanatında yeni bir milat olarak nitelendirilecek Sultan Abd?laziz'in??izimlerini ve onlarla ?rt??Ÿen imzasız tabloları, d?nya kamuoyuna da birlikte sunmu?Ÿ olabilece?Ÿiz.
