?

?

?Y?z yıldır İslam toplumunun kayıp zamanlarını ya?Ÿıyoruz.?

?

Gazetecilik ve dergicilik alanında M?sl?manın kendi g?ndemini olu?Ÿturması konusunda belirleyici bir rol ?stlenen de?Ÿerli gazeteci yazar a?Ÿabeyimiz Ahmet Ta?Ÿgetiren ile M?sl?manların yeniden kendi kimlikleriyle var olma s?recinin gereklerini konu?Ÿtuk. Biz ?ok istifade ettik, feyiz aldık; dileriz sizler i?inde keyifli ve d??Ÿ?nd?r?c? olur.

R?portaj: Samet ?zt?rk

Sizce M?sl?manlar kendi g?ndemlerini kendileri belirleyebiliyor mu? E?Ÿer belirleyemiyorlarsa, bu g?c? ne zaman kaybettiler?

?G?ndem? nedir, ?nce oradan ba?Ÿlamamız gerekir.

G?ndem; bir insanın, bir toplum kesiminin, bir ?lkenin ?nceledi?Ÿi konudur. ??z?lmesini gerekli g?rd??Ÿ? sorun olarak telakki etti?Ÿi, ?nemsedi?Ÿi, ?ne aldı?Ÿı konudur. O a?ıdan g?ndemin belirlenmesini ?ok ?nemli g?r?yorum. Hem birey i?in hem sosyal yapılar i?in hem de ?lke ve toplumlar i?in g?ndem tayinini ?nemli g?r?yorum.

M?sl?manlar ve g?ndem s?z konusu oldu?Ÿunda, herhangi bir M?sl?man i?in de, M?sl?man bir toplum i?in de g?ndem duyarlılı?Ÿının hayati ?nem ta?Ÿıdı?Ÿını d??Ÿ?n?yorum. Her ki?Ÿi kendi g?ndem duyarlılı?Ÿı etrafında kendisi yo?Ÿunla?Ÿtı?Ÿı gibi ba?Ÿkalarının da o g?ndem ?zerine yo?Ÿunla?Ÿmasını, dolayısıyla kendi g?ndemine katkıda bulunmasını ister. Bunu her toplum ister. Bir ba?Ÿka toplumu veya kitleleri kendi g?ndemi ?zerinde kafa yormaya sevk eder.

M?sl?manlar s?z konusu oldu?Ÿunda; uzunca bir zamandır kendi g?ndemimizi belirleyemedi?Ÿimizi, ba?Ÿkalarının belirledi?Ÿi g?ndem ?zerine kafa yordu?Ÿumuzu ifade etmek isterim. Ben bunu g?ndemimizin ya?Ÿmalanması, talan edilmesi olarak de?Ÿerlendiriyorum. Yani bir anlamda uzunca bir s?reden beri kendi zaaf s?recimize girdi?Ÿimizden bu yana, kendi b?y?k m?esseselerimizi, devletlerimizi kaybetti?Ÿimizden beri, kendi g?ndemimizi belirlemek ve onun ?zerine yo?Ÿunla?Ÿmak yerine, ba?Ÿkalarının belirledi?Ÿi g?ndem ?zerine kafa yoruyoruz.

?žu anda da baktı?Ÿımızda mesela İslam d?nyası ve M?sl?manlar olarak asl? g?ndemimizi belirledik mi yoksa ?n?m?ze d?nyadaki birtakım g?? odakları tarafından konulan g?ndemler ?zerinde mi kafa yoruyoruz, buna bakmamız lazım. Bu noktada ba?Ÿkalarının belirledi?Ÿi g?ndem ?zerine kafa yordu?Ÿumuz kaygısını ta?Ÿıyorum. Hem ?mmetin ya?Ÿadı?Ÿı problemler a?ısından hem de M?sl?manlı?Ÿımızın ?ncelikleri a?ısından kendi sorularımızı sordu?Ÿumuzu, kendi cevaplarımızı buldu?Ÿumuzu, dolayısıyla kendi g?ndemimiz ?zerine yo?Ÿunla?Ÿtı?Ÿımızı s?ylememiz zor.

Tekrar kendi g?ndemimizi belirleme yetkinli?Ÿini nasıl kazanabiliriz? Bu noktada neler yapmalıyız?

?ncelikle bir g?ndem duyarlılı?Ÿı kazanmamız gerekiyor. E?Ÿer g?ndem duyarlılı?Ÿı kazanırsak, ?bizim ?nceliklerimiz nelerdir? sorusunu sorarız ve buna kafa yorarız. Ba?Ÿkalarının sordu?Ÿu sorular ?zerine kafa yordu?Ÿumuzu ve bunlarla fazlasıyla me?Ÿgul oldu?Ÿumuzu d??Ÿ?n?yorum.

Mesela Ortado?Ÿu diye bir d?nya var ve bu d?nya bizim co?Ÿrafyamızın i?erisinde. Bu d?nyadaki soruları d?nyanın s?per g?? odakları h?l? soruyor ve onun cevapları ?zerinde bizi d??Ÿ?nd?r?yor. Bizler de ona g?re kampla?Ÿıyor ve ona g?re birbirimizle m?cadele ediyoruz, saflara ayrılıp birbirimizi vuruyoruz. Baktı?Ÿımızda falanca M?sl?manın tezi ne ve sizin teziniz ne; bunlar i?erisinde her iki tezin de aslında bizim tezimiz olmadı?Ÿını ve her iki tezin de bizi hedeflerimize g?t?rmeyece?Ÿini g?rmemiz gerekiyor. Ama biz g?remiyoruz ve s?r?klenip gitme s?z konusu oluyor.

Kendi g?ndemimizi belirleyebilmek a?ısından ?ncelikle bir zihin yo?Ÿunla?Ÿmasına ihtiya? var. Yani aslında M?sl?man aydın dedi?Ÿimiz m?nevver fikir adamlarımızın ?ncelikli g?revi de budur. Birey olarak M?sl?manın ?ncelikli g?revi nedir? Bu soruyu sorup buna cevap aramak, M?sl?man m?nevverin g?revidir.

Mesela bir M?sl?man ?lke olarak T?rkiye?nin en b?y?k ?nceli?Ÿi nedir? Mesela İslam co?Ÿrafyasında ya?Ÿayan M?sl?man toplumlar olarak en b?y?k ?nceli?Ÿimiz nedir? Derdimiz nedir ve ?aresi nedir? Soruları bu eksende sordu?Ÿumuz zaman i?Ÿte bir d??Ÿ?nce yo?Ÿunla?Ÿması, g?ndem ?zerine bir tefekk?r yo?Ÿunla?Ÿması ger?ekle?Ÿiyor. Bunun i?in belki de bu yo?Ÿunla?Ÿma nasıl ger?ekle?Ÿecektir, biz nasıl da?Ÿıldık, bu sorular ?zerine de kafamızı yormamız gerekir. Yani zihnimiz nasıl da?Ÿılıyor ve biz nerelere savruluyoruz, savrulu?Ÿ s?recimiz nasıl ba?Ÿladı ve devam ediyor, bunlar ?zerinde kafa yorarak bir anlamda kendimizi s?zmemiz gerekiyor.

?ok farklı etkenlerin tesiri altındayız. ?ok kolay bir ?Ÿeyden s?z etmiyorum. Bir anlamda belki d??Ÿm??Ÿ olmanın pani?Ÿini ya?Ÿıyoruz biz. B?y?k bir devleti kaybetmi?Ÿ olmanın, İslam co?Ÿrafyasının parampar?a edilmi?Ÿ olmasının a?ık veya ?rt?l? s?m?rge stat?s? i?erisine d??Ÿm??Ÿ olmamızın pani?Ÿini ya?Ÿıyoruz. Bu defa da denize d??Ÿenin yılana sarıldı?Ÿı gibi, sarıldı?Ÿımız ?Ÿeyin yılan olup olmadı?Ÿının farkına varamıyoruz. B?yle bir problemimiz s?z konusudur. Biraz sakin bir ?Ÿekilde oturup hakikaten M?sl?manca d??Ÿ?nen fikir adamlarının bir araya gelmesiyle farklı g?ndem maddelerinin alt alta sıralanması, bunlar i?erisinde hangisinin ger?ek g?ndem hangisinin yan g?ndem oldu?Ÿuna karar verilmesi, hangisinin bize ait olmayan sunulmu?Ÿ ve empoze edilmi?Ÿ g?ndem oldu?Ÿunun tespit edilmesi gerekir. Amerika?nın g?ndemine g?re mi, Avrupa Birli?Ÿi?nin g?ndemine g?re mi hareket ediyoruz? Bunların masaya yatırılması gerekir.

K?resel g??ler g?ndem olu?Ÿturma noktasında hangi metotları uyguluyorlar?

Mesela yakın zamanda T?rkiye?de bir ?eksen kayması? tartı?Ÿması oldu ?yle de?Ÿil mi? Avrupa?dan ve Amerika?dan b?yle bir ele?Ÿtiri geldi. Dediler ki biz T?rkiye?yi ?Ÿu eksende biliyoruz. Yani anlamı ?Ÿu: Biz T?rkiye?yi ?Ÿu eksene oturtmu?Ÿtuk, 20. y?zyılın ba?Ÿından bu yana b?yle gidiyordu. ?žimdi yeni bir kadro geldi ve bu kadro yeni de?Ÿerlendirmeler yaptı. Ve T?rkiye?yi bizim ?ng?rd??Ÿ?m?z eksenin dı?Ÿında ba?Ÿka arayı?Ÿlar i?erisine y?neltmeye ?alı?Ÿıyor. Bunun tam anlamı ?Ÿudur: T?rkiye kendi g?ndemini arıyor. Bizim belirledi?Ÿimiz g?ndemin dı?Ÿına do?Ÿru birtakım a?ılımlar yapmaya ba?Ÿladı.

Mesela o eksen kayması propagandası bir t?r yaptırımdır. Yani sizi kendi g?ndeminde tutmak i?in T?rkiye ?zerinde uyguladı?Ÿı yaptırımdır. İstiyor ki siz hep onun g?ndemi i?inde bulunun, onun ?er?eveledi?Ÿi yapı i?erisinde kalın. Siz oradan kayma ihtimali ta?Ÿıdı?Ÿınızda da sizi kınıyor. Kendi ?zg?r d??Ÿ?ncenizle kendi g?ndeminizi belirleyemezmi?Ÿsiniz gibi baskıcı ve a?Ÿa?Ÿılayıcı bir tavırla size yakla?Ÿıyor.

Medya, ?g?ndem olu?Ÿturmak noktasında h?l? ?nemli bir g??. Peki, biz bu g?c? tam olarak kullanabiliyor muyuz? T?rkiye M?sl?manları ve d?nya M?sl?manları olarak, bu a?ıdan neler yapmalıyız?

Medya, tabii ki ?nemli bir g??. G?ndemin kitlelere intikali noktasında ?ok ?nemli bir g??. Belki g?ndemi k???k odaklar olu?Ÿturarak, d??Ÿ?nce merkezleri in?Ÿa ederek belirleyen, bunları in?Ÿa ettikten sonra bunların olu?Ÿturdu?Ÿu g?ndemi kitlelere ta?Ÿıyan, kamusalla?Ÿtırıp toplumsalla?Ÿtıran bir g??.

D?nya g??lerinin, k?resel g??lerin de medya a?ısından d??Ÿ?nce tankları var. Oralarda olu?Ÿturulan g?ndemleri k?resel medya imk?nlarıyla d?nyaya ta?Ÿıyorlar. Bizim ?lkemizde de birtakım odakların ta?Ÿıdı?Ÿı g?ndemler, g?rsel, yazılı ve sesli olarak ta?Ÿınıyor.

Peki M?sl?manlar, g?ndem ve medya ili?Ÿkisini hangi ?l??de yapabiliyorlar? K?resel ?apta zayıfız. K?resel haber ajanslarımız, gazetelerimiz, uluslar arası boyutta gazete ve televizyonlarımız, haber ajanslarımız ?ok sınırlı, yok denecek kadar az.

Yerel ?apta da İslam d?nyasında k?resel g?? odaklarının uzantısı niteli?Ÿinde medya yapılanmaları olu?Ÿmu?Ÿ durumda. Bir de İslam d?nyasında M?sl?manlar kendi yapılanmalarını olu?Ÿturmaya ba?Ÿladılar. Belki T?rkiye?de son on yıl i?erisinde ?ok izafi bir dengelenme meydana geldi. Burada bizim avantajımız, toplumun ruh dokusunun bizim sesimize daha uygun yapıda olmasıdır. İ?erideki bizim temel inan? ve de?Ÿerlerimizle farklıla?Ÿan medya yapıları, ne kadar g?ndem olu?Ÿturmak isterlerse istesinler, toplumda sınırlı kar?Ÿılık buluyorlar. Toplumsal kar?Ÿılıkları yok de?Ÿil, sera ortamında stat?konun kendisi i?in yeti?Ÿtirdi?Ÿi bir kesim var. ?zel hormonlu bir toplum kesimi yeti?Ÿti ve bu kesim medyayla pasla?Ÿarak ?lkede bir genel g?ndem olu?Ÿturabiliyor. Ama son on yılda bu nispeten kırılmaya ba?Ÿlandı, dengelendi. Bunun toplumsal kar?Ÿılı?Ÿı da b?y?k. ?žimdi zaman i?erisinde bunun artaca?Ÿını d??Ÿ?n?yorum ve T?rkiye?deki bu yerli g?ndem dedi?Ÿimiz hadisenin olu?Ÿması, bunun hele kamu iradesi tarzında ortaya ?ıkması, bana g?re b?t?n İslam co?Ÿrafyasında da b?y?k etki yapacaktır.

Yani ?Ÿu anda verilen m?cadelenin asıl karakteri, kendi g?ndemimizi bulma ve onun etrafına asıl irademizi ortaya koyabilme m?cadelesidir.

Mısır?da b?ylesi bir kafa karı?Ÿıklı?Ÿı devam ediyor. Mısır toplumunu neredeyse g?ndemini kaybeden ve etmeyen b?y?k toplum kitleleri halinde ayrı?Ÿmı?Ÿ g?r?yoruz. Y?z yıldan beri b?ylesi bir kayıp d?nemimiz var. Yani Osmanlı?nın devreden ?ıktı?Ÿı zamandan beri İslam toplumları kayıp zamanlarını ya?Ÿıyor. 1950?den sonra belki ?lkelerin ba?Ÿımsızla?Ÿma s?reciyle birlikte kendi g?ndemimizi bulmaya ?alı?Ÿıyoruz.

T?rkiye bu noktada bir hayli mesafe almı?Ÿ durumda. Bunun daha da geli?Ÿece?Ÿini d??Ÿ?n?yorum. K?resel ileti?Ÿim imk?nları sadece k?resel g?? odaklarının i?Ÿine yaramıyor, bana g?re toplumlarımızda İslami duyarlılık arttık?a, medya imk?nlarını ?ok daha fazla kendi g?ndemlerimiz istikametinde kullanma g?c?m?z olacaktır.

İleti?Ÿim ara?larının ?o?Ÿalması ve internetin sundu?Ÿu yeni imk?nlara ra?Ÿmen sormak istiyorum; Usta bir dergici olarak sizce dergilerin g?ndem olu?Ÿturma ve belirleme a?ısından ?nemi nedir?

Dergiler biraz daha derinlemesine ?alı?Ÿmalar yapıyorlar. Yani kitlesel medya dedi?Ÿimiz medya yapısı var. İnternet, sosyal medya, ajanslar ve televizyon gibi yapılardan m?te?Ÿekkil bir medya yapısı vardır. Dergilerin ise bunlardan farklı olarak daha derinlemesine bir ruh in?Ÿa etmek noktasında misyonları oldu?Ÿunu d??Ÿ?n?yorum. Yani bir dergi yazısı ile gazete yazısı arasında muhteva farklılı?Ÿı var. Belki gittikleri hedef aynıdır ama derinlik ve ufuk farkı var.

?rne?Ÿin Altınoluk gibi aylık bir dergi, daha kalıcı meseleleri g?ndeme alıyor ve burada yazılan yazılar kitap haline de getirilebiliyor. Haftalık yazılarımızda daha ziyade haftanın g?ndemiyle ilgili, g?ncelin ?tesinde yazılarımız oluyor. G?ncelin arka planlarına bakan, hem d??Ÿ?nsel anlamda hem de geli?Ÿme seyri anlamında inceleyen yazılar oluyor. Aylık dergilerde ise ki?Ÿilik meseleleri, de?Ÿerler gibi konuları daha derin bir bakı?Ÿ a?ısı ile incelemek zorundasınız. Aylık dergilerin o a?ıdan ?ok ?nemli oldu?Ÿunu d??Ÿ?n?yorum.

G?nl?k yazılar insana bir hassasiyet kazandırır, sinir u?larını a?ar ama aylık dergi, insanın derinli?Ÿine n?fuz eden, ki?Ÿili?Ÿini in?Ÿa eden bir boyut ta?Ÿıyor. O a?ıdan aylık dergilerin ?alı?Ÿmalarını da ?ok ?nemsedi?Ÿimi ifade etmeliyim.

Altınoluk dergisinde 28. yılımız ve biz ?Ÿ?yle deriz: Yayın ?er?evemiz İslam-insan ili?Ÿkisini, İslam-M?sl?man ili?Ÿkisini, İslam-toplum ili?Ÿkisini izleyen, de?Ÿerlendiren, ortaya ?ıkan a?ı farklarını insanımızın ?n?ne koyan ve oradan bir ki?Ÿilik in?Ÿasına y?nelen bir muhtevayı sunmalıyız. Aslında İslami bir derginin yayın muhtevası b?yledir. Farklı yazarlar dergilerin i?lerini farklı doldururlar ama dergilerin genel muhtevalarının bu ?er?eveye oturdu?Ÿunu d??Ÿ?n?yorum.

Sizce M?sl?man bir gencin g?ndemi ne olmalıdır? Siz gen?li?Ÿinizde ?Ÿahsi g?ndeminizi nasıl belirliyordunuz? Beslenme kaynaklarınız nelerdi? Neler okuyor ve kimleri takip ediyordunuz?

İslam d?nyasının iyi yeti?Ÿmi?Ÿ gen?lere ihtiyacı var. Ben İslam d?nyasının ve İslam?ın yeti?Ÿmi?Ÿ insana ihtiya? duydu?Ÿunu d??Ÿ?n?yorum. Bizim bu y?zyıllık savrulma d?neminde belki en ?ok kaybetti?Ÿimiz ?Ÿey, kendi ?zg?n insanımızdır, onun m?tefekkir kalitesi ve tefekk?r boyutudur.

Neticede İslam d?nyasında ?zg?l a?Ÿırlı?Ÿı yeterli olmayan insan toplulukları olu?Ÿtu. Bir bu?uk milyarlık n?fusa sahip bir İslam d?nyasından bahsediliyor ancak bunun ?zg?l a?Ÿırlı?Ÿı, arzuladı?Ÿımız nitelikte de?Ÿil. Sosyolojik olarak ?kalabalık? olarak niteleniyor. Bu aslında Osmanlı?nın son d?neminde de g?ndemde olan bir konudur. ?Kaht-ı rical? deniliyor; ?Adam kıtlı?Ÿı? demek? Bunu h?l? ya?Ÿadı?Ÿımızı d??Ÿ?n?yorum. İslam d?nyasının b?ylesi bir insan a?ı?Ÿını kapatmak ?zere her bir insanımızın ?Ben nasıl b?ylesi bir a?ı?Ÿı kapatabilecek donanıma ula?Ÿabilirim?? diye d??Ÿ?nmesi gerekiyor. Hem kalb? birikim a?ısından hem de tefekk?r birikimi a?ısından nasıl o seviyeye ula?Ÿılabilece?Ÿinin d??Ÿ?n?lmesi ve buradan yola ?ıkarak kendimize yatırım yapılması gerekti?Ÿi kanaatindeyim.

Kalbimize ve dima?Ÿımıza yatırım yapmak, bundan on yıl sonra yeni bir İslam d?nyası d??Ÿ?n?yorsak onu ta?Ÿıyabilecek insan unsurundan bahsetmek zorundayız. ?ylesi bir d?nyayı mesela bize Amerika vermeyecek. Onların g?ndeminde ve Avrupa?nın g?ndeminde b?yle bir d?nya yok. Bunu ancak biz kendi g?ndemimize alarak ger?ekle?Ÿtirebiliriz.

Belki bizim i?imizde ?Ÿ?yle bir g?ndem olmalı: Ben kendi d?nyamı in?Ÿa etmeliyim ve bu d?nyanın de?Ÿerlerini Amerika?nın ?n?ne ta?Ÿımalıyım. Ne kadar s?rede, mesela 50 yıl sonra.

Olayı Res?lullah Efendimiz sav a?ısından de?Ÿerlendirirsek, Medine?den Bizans Kralına ?İslam ol kurtul!? diye mektup g?nderildi?Ÿini biliyoruz. Mısır Kralına, İran Kralına mektuplar g?nderiliyor. O g?n?n ?Ÿartlarında Bizans s?per g??t?r, İran s?per g??t?r, Mısır s?per g??t?r, Medine ise bir ?Ÿehir devletidir. Ama orada Res?lullah Efendimizin d?nyasında, o d?nyayı kapsayan bir ufuk var. O ufku ta?Ÿıyor. Bug?n?n M?sl?manının y?re?Ÿinde de b?yle bir peygamberin ortaya koydu?Ÿu ufuk ta?Ÿınabilir. Ve bug?n?n ?Ÿartlarında bu daha kolay. ?nemli olan o y?re?Ÿin bulunmasıdır.

O sahabi, belki o diyara ula?Ÿmak i?in ?? ay yol gitmi?Ÿtir. Siz ?Ÿimdi sosyal medyada bir tıklamayla Obama?ya ?İslam ol kurtul!? diye seslenebilirsiniz. Ama ?nce bizim onu ?a?Ÿıraca?Ÿımız M?sl?manlık kıvamının burada bizim ki?Ÿiliklerimizde ete kemi?Ÿe b?r?nm??Ÿ olması lazımdır.