?
?
ENDERUNLU VASIF?I NASIL BİLİRDİNİZ?
Serkan I?Ÿın
?Emel?n an-asıl ?lemde elemdir aslı?
Enderunlu Osman V?sıf Bey ve D?v?nı
Hazırlayan: Dr. Rah?Ÿan G?rel
Kitabevi Yayınları, 696 Sayfa.
G?n?m?z ??nl? ?Ÿair?lerinin bir prototipi gibi g?r?n?yor Vasıf. Biografisinin zigzaglı gidi?Ÿatı ile birlikte geli?Ÿtirdi?Ÿi ?biricik?li?Ÿi, ?Ÿiirinde, Rah?Ÿan G?rel?e bakarsak, Yahya Kemal?e do?Ÿru a?ılan bir ?ok kapıya da u? veriyor. ?Enderunlu Vasıf Divanı? Kitabevi Yayınları arasından ?ıktı.
Yakla?Ÿık 700 sayfalık bu kitap kendi devrindeki ??r?meye ko?Ÿut ba?Ÿka t?rl? bir ??r?meyi ?Ÿiirleri ?zerinden g?stermeye ?alı?Ÿan, belki de ilk Modern Kent ?žairi Vasıf?ın, biyografisini yapıtına denkle?Ÿtiren ve daha sonraki bakı?Ÿların g?rme kusurlarını da g?steren dev ?l?ekli bir ?alı?Ÿma.
Ana hatlarına bakarsak, Ahmet Hamdi Tanpınar?ın 19. Asır T?rk Edebiyatı kitabında ?estetik zevkteki ??r?me? olarak g?sterdi?Ÿi devrin Divan ?Ÿiiri gelene?Ÿine, neredeyse aykırı i?Ÿler yapan Vasıf, etrafındaki d?nyanın farkındadır. Ya?Ÿamın ??r?meye ba?Ÿlaması, Mutlak?la ili?Ÿkinin hem Enderun kurumu hem de ?Ÿairin Osmanlı kozmosundaki yeri a?ısından kesi?Ÿti?Ÿi yer olan Kent?in de?Ÿi?Ÿmesi ile ba?Ÿlar. Vasıf?ın ?Ÿiiri, kabaca ?halk a?Ÿzı ile divan s?ylemekten? ge?er. Namık Kemal buna ?Ÿiddetle itiraz etmi?Ÿ, Vasıf?ı yerden yere vurmu?Ÿtur, Muaalim Naci de onu ?pervasız? sayar.
Ondan sonrakiler de kimsenin y?z vermedi?Ÿi bu ?Ÿaire, gerekli ilgiyi g?stermemi?Ÿ, onu kadın d??Ÿk?n?, ten zevklerine fazla ehemmiyet veren kederli bir flan?r olarak g?rm??Ÿlerdir. ?Araba Sevdası?nın Bihruz?u bile ?t?rklerden ?Ÿair ?ıkmaz? derken Vasıf?ın ?Ÿiirini bir s?r? yanlı?Ÿ okumaya tabi tutarak e?Ÿlenir onunla. Artık dil oyunlarından ba?Ÿka bir?Ÿey olamayan Divan gelene?Ÿinin, ?žeyh Galip ve Nedim?in g?lgesini bile yakalayamadı?Ÿı ama ona yakla?Ÿma ?abası i?inde muazzam ?Ÿiirlerin ?nas?larla yazılmaya ba?Ÿladı?Ÿı bir devrin adamıdır Vasıf.
Bu ba?Ÿlamda onda incelenmesi gereken ?Ÿeyler, ondan bir ?Ÿair olarak alabilece?Ÿimiz ?Ÿeyler de?Ÿil, onun bir ?Ÿair olarak dı?Ÿarıdan aldıklarının, sosyal hayattan, k???k, dar bir ?er?evenin dilinden dev?Ÿirmeye ?alı?Ÿtıklarının bir ?zetidir. Giyim ku?Ÿamdan tutun da, ?Ÿair meclislerinde t?ketilen ?keyif verici maddelerin? artık klasik ?Ÿiirin imgelerinin yerine ge?ti?Ÿi bu kırılma devrinde, g?zlerini a?an tek ?Ÿairdir belki de Vasıf. O, Mutlak Elem?i ile kendisi arasına giren bu ?ya?Ÿam bi?imine? g?nl?n? kapatmamı?Ÿtır ve en az kendi devri kadar da ?elim? bir vaziyettedir. Uzun bir ?m?r s?ren bu ?pop?ler? ki?Ÿilik, ?Ÿarkıları Cumhuriyet d?neminde bile dillerde dola?Ÿan bir ?rock yıldızı? gibidir.
Bu ?znel ki?Ÿili?Ÿin ?d??Ÿk?nl??Ÿ?? daha sonranın ?dekadans? tartı?Ÿmalarından daha hakiki bir yerde durmaktadır. ??nk? ?yerel?dir Vasıf?ın mek?nı ve zamanı. ?eviri ya da taklid de?Ÿildir. Sevgiliye artık ?dilber, ?Ÿuh, yosma? denilen bir devirde, sevgilinin mavi g?zl? olmaya ba?Ÿladı?Ÿı bir devirde artık ba?Ÿka t?rl? bir zevk, ba?Ÿka t?rl? bir estetik alana girildi?Ÿini de g?zden ka?ırmamak gerekir.
Belki de bu t?r bir bozunmanın tarihi, ger?ek bir Modernizm tarihi verecektir bize. Hata paylarından arındırılmı?Ÿ bir ?saf? edebiyat merakının, tamlık merakının ve tabi bu imkansızlı?Ÿın tam oda?Ÿında, bug?nk? ?pop?ler ?Ÿairin? bizdeki en hakiki temsili gibi durmaktadır.
?
?
KİTABIN ARKA KAPA?žINDAN
XXI. asra ?ok yakla?Ÿtı?Ÿımız bu g?nlerde, belki on asırlık mazimiz, tahrip ve imha etmek yerine, imar ve ihya etmenin cazibedar keyfini ihtar ve telkin edici bir ibret tablosu olarak kar?Ÿımızda durmaktadır. "H?r irfan" ve "h?r vicdan" gibi a?Ÿina olmadı?Ÿı de?Ÿerleri sırtlanmak yerine, bu ibret tablosundan ders alarak gayretli ve m?tevekkil k?lt?r?n?n ?Ÿerefli mirasını gururla ta?Ÿıyacak ?Ÿuurlu ve dinamik gen?li?Ÿimizi me?Ÿakkatli bir vazife bekliyor:.. İnsanlık yarı?Ÿında yeniden biz olarak var olmak i?in maziye tahamm?ll?, hali ciddiye alan ve istikbalden emin bir tavırla, yani yeni bir g?z ve yeni bir g?n?lle, daha ?ok ilgilenme, daha do?Ÿrusu okuma ve daha g?zel d??Ÿ?nme h?rriyetini kullanma...
Artık siyah-beyaz okuma devri geride kaldı. ?žimdi "renkli" ve "?? boyutlu" yani eskiyi, kendi estetik kaideleri i?inde yeniden de?Ÿerlendirebilecek kadar sabırlı, sistemli ve objektif olarak okuma zamanı. İ?Ÿimiz zor fakat hedefimiz de bir o kadar efsunkar.
