?

?

İFFETİN 19 İNCELİ?žİ?

Kur?an-ı Kerim, ya?Ÿadı?Ÿımız her olayda bize bir rehberdir. O olaylara iman ve ihl?sla nasıl bir ruh kazandırılaca?Ÿını, g?zel ahl?kla onlara nasıl bir elbise bi?ilece?Ÿini, biz, mucizev? bir nazma sahip olan Kur?an-ı Kerim?den ??Ÿrenmekteyiz.

Kur?an-ı Kerim, iffetin de yol ve y?ntemini bize bildirmekte. Kasas S?resi?nin 23. ayetinden 28. ayetine kadar hanımlara ve erkeklere iffetin 19 inceli?Ÿini ??Ÿreterek birbirlerine kar?Ÿı nasıl iffetli davranacaklarını tarif etmektedir.
Kur?an-ı Kerim?in Kasas Suresi?nin 23. ayeti ile ba?Ÿlayıp 28. ayetiyle biten b?l?m mealen ?Ÿ?yledir:
(Musa) Medyen suyunun ba?Ÿına varınca, oranın halkından bir toplulu?Ÿu, hayvanlarını sularken buldu. Onların gerisinde ise, hayvanlarını suya gitmekten alıkoyan iki hanım g?rd?. Onlara: ?Bu h?liniz nedir?, diye sordu. Dediler ki: ??obanlar ?ekilmeden biz hayvanlarımızı sulamayız; babamız ise ?ok ya?Ÿlıdır (gelip hayvanları sulayacak h?li yoktur)?. Musa onların hayvanlarını suladı, sonra bir g?lgeye ?ekildi. ?Ey Rabb?im?, dedi. ?Bana ihsan edece?Ÿin her hayra muhtacım.?

Derken, o iki hanımdan birisi istihya ?zere (utana utana, mahcup) bir y?r?y??Ÿle geldi.?Hayvanlarımızı sulamanın kar?Ÿılı?Ÿını vermek ?zere babam seni ?a?Ÿırıyor?, dedi. Musa gelip ba?Ÿından ge?enleri onların babalarına anlattı. Babaları da Musa?ya; ?Korkma?, dedi. ?Artık o zalimler g?ruhundan kurtuldun.? O hanımlardan biri ?Ÿ?yle dedi: ?Babacı?Ÿım, onu ?cretle (?oban) tut! ?ž?phesiz, ?cretle istihdam etti?Ÿin en iyi kimse, g??l? ve g?venilir kimsedir.?

Babaları (Musa?ya) dedi ki: ?Sekiz sene bana ?alı?Ÿman ?Ÿartıyla ?Ÿu kızlarımdan birini sana nik?h etmek isterim. On yıla tamamlarsan, o da senin bir l?tfun olur. Ben sana g??l?k ?ıkarmak istemem. Beni in?Ÿallah salih kimselerden bulacaksın.? Musa: ?Bu seninle benim aramda bir anla?Ÿmadır, dedi. İki m?ddetten herhangi birini tamamladıktan sonra, artık bir ?eki?Ÿme olmayacak ve daha fazlası benden istenmeyecektir.? S?ylediklerimizi Allah g?r?p g?zeticidir. (Kasas suresi-23-28)

İFFETİN 19 İNCELİ?žİ?

?İffetin 1. inceli?Ÿi: İffetli hanımlar erkeklerle i? i?e olmamalı ve bir kenarda durmalı. Ayet-i kerime buna ?Onların (erkeklerin) gerisinde? ifadesiyle i?Ÿaret ediyor.

İffetin 2. inceli?Ÿi: İffetli hanımlar erkeklerle i? i?e bir araya getirecek sebeplerden uzak durmalı.Ayet-i kerime buna ?Hayvanlarını suya gitmekten alıkoyan iki kadın? ifadesiyle i?Ÿaret ediyor.

İffetin 3. inceli?Ÿi: İffetli hanımların yabancı erkeklerle konu?Ÿma zorunlulu?Ÿu varsa maksadı anlatacak kadar kısa konu?Ÿmalı. Ayet-i kerime buna ??obanlar ?ekilmeden biz hayvanlarımızı sulamayız; babamız ise ?ok ya?Ÿlıdır (gelip hayvanları sulayacak h?li yoktur)? ifadesiyle i?Ÿaret ediyor. Burada ne az ne de ?ok bir ifade var. Maksadı anlatan ?ok kısa bir c?mle se?ilmi?Ÿ. ??nk? Musa (as) onlar i?in yabancı bir erkek.

İffetin 4. inceli?Ÿi: İffetli hanımlar yabancı erkeklerle kar?Ÿılıklı sohbete sebep olacak tarzda konu?Ÿmamalı. Ayet-i kerime buna ??obanlar ?ekilmeden biz hayvanlarımızı sulamayız; babamız ise ?ok ya?Ÿlıdır? c?mlesindeki fazla a?ıklamayla i?Ÿaret ediyor. ??nk? bu ifade kar?Ÿılıklı konu?Ÿmaya sebep olacak ?Ÿu muhtemel soruların hepsini kar?Ÿılıyor: ?Ni?in erkeklerin gerisinde duruyorsunuz? Hayvanlarınızı ni?in sulamıyorsunuz? O halde ne zaman sulayacaksınız? Sizin bir erke?Ÿiniz yok mu? O halde ni?in o gelip sulamıyor?? gibi?
Bu muhtemel sorular kar?Ÿılıklı konu?Ÿmayı do?Ÿuraca?Ÿı i?in burada en iffetli cevap se?ilmi?Ÿ, tekrar soru sormaya imk?n bırakılmamı?Ÿtır.

İffetin 5. inceli?Ÿi: İffetli hanımlar yabancı erkeklerle sohbet kapısını a?acak tarzda yuvarlak s?zlerle de?Ÿil kesin ifadelerle konu?Ÿmalı. Ayet-i kerime buna ??obanlar ?ekilmeden biz hayvanlarımızı sulamayız? c?mlesindeki olumsuzlu?Ÿu ifade eden kesin h?k?mle i?Ÿaret ediyor.
O kadınlar ?Biz sonra sularız? gibi genel bir c?mle kullanmıyor. ??nk? o zaman bu ifade bir sohbet kapısını a?abilirdi.

İffetin 6. inceli?Ÿi: Erkeklerin de yabancı hanımlarla konu?Ÿma zorunlulu?Ÿu varsa onlar da s?zlerini kısa tutmalı. Ayet-i kerime buna ?Bu h?liniz nedir?? sorusuyla i?Ÿaret ediyor. ??nk? Hz. Musa?nın (as) iffeti o kadınlardan daha fazla oldu?Ÿu i?in onlara bir kelimelik soru soruyor.

İffetin 7. inceli?Ÿi: İffetli erkekler, iffetli s?zlerle maksadına ula?Ÿınca hanımlarla konu?Ÿmayı bitirip susmayı tercih etmeli. Ayet-i kerime buna, ?Musa onların hayvanlarını suladı? c?mlesiyle i?Ÿaret ediyor. ?Hayvanlarınızı sulamamı ister misiniz?? diye sormadan kalkıp onları suluyor. ??nk? her soru bir cevabı do?Ÿuraca?Ÿından Hz. Musa iffetinden dolayı bu kapıyı a?mıyor.

İffetin 8. inceli?Ÿi: Bir erkek bir hanıma iyilik yapmı?Ÿsa iffetin gere?Ÿi olarak o hanımdan gelecek te?Ÿekk?re veya g?zel s?zlere meydan vermemeye ?alı?Ÿmalı. Ayet-i kerime buna ?Sonra bir g?lgeye ?ekildi? c?mlesindeki ?sonra? kelimesiyle i?Ÿaret ediyor. Demek Hz. Musa(as) sulamanın ardından herhangi bir konu?Ÿmaya mahal vermeden hemen oradan uzakla?Ÿıyor.

İffetin 9. inceli?Ÿi: ?žartlar ne kadar zorlarsa zorlasın iffetli hanımlar erkeklerle i? i?e bir arada bulunmamak i?in elden geldi?Ÿince gayret g?stermeli. Buradaki ayet-i kerimelerden anlıyoruz ki o kadınlar: ?Hayat ?Ÿartları bizi zorluyor? Beraber gidece?Ÿimiz mahrem bir erke?Ÿimiz de yok. Hem suba?Ÿında insan ?ok oldu?Ÿu i?in halvet de olmaz. Ayrıca onları beklersek ge? de kalırız. O halde erkeklerin arasında biz de hayvanlarımızı sulayabiliriz? demiyorlar. B?t?n bu haklı sebeplere ra?Ÿmen iffetlerinin gere?Ÿi olarak erkeklerin gerisinde beklemeyi tercih ediyorlar.

İffetin 10. inceli?Ÿi: İffetli hanımlar yabancı erkeklerle i? i?e beraber olmamak i?in onların azlı?Ÿına veya ?oklu?Ÿuna bakmamalı. Ayet-i kerime buna ??obanlar ?ekilmeden biz hayvanlarımızı sulamayız? c?mlesindeki kapsamlılıkla i?Ÿaret ediyor. ??nk? o kadınlar ??obanlar biraz azalsın da biz hayvanlarımızı ?yle sularız? demiyorlar.

İffetin 11. inceli?Ÿi: İffetli bir erkek iyilik yaptı?Ÿı bir hanımla tekrar kar?Ÿıla?Ÿırsa ? 8. maddedeki sakıncaya d??Ÿmemesi i?in ? samimi sohbete kapı a?acak herhangi bir s?z s?ylememeli. Bu ayetlerden anlıyoruz ki o kadınlardan birisi geri d?n?p Hz. Musa?nın (as) yanına geldi?Ÿinde, Hz. Musa(as) ona, ?Buyurun! Nasıl yardımcı olabilirim? Seni bana birisi mi g?nderdi?
Benden bir ?Ÿey mi istiyor?? gibi sohbet kapısını a?acak herhangi bir ?Ÿey sormuyor.

İffetin 12. inceli?Ÿi: İffetli hanım da daha ?nce kendisinden iyilik g?rd??Ÿ? yabancı erkekle kar?Ÿıla?Ÿtı?Ÿında samimi sohbete kapı a?acak s?zler sarf etmemeli. O hanım Hz. Musa?nın(as) yanına vardı?Ÿında ?Siz iyi bir insansınız. İyili?Ÿiniz i?in te?Ÿekk?r ederiz. Sizi eve davet edip iyili?Ÿinizin kar?Ÿılı?Ÿını ?demek istiyoruz? gibi kendisinin veya kız karde?Ÿinin duygularını hissettiren bir c?mle kullanmıyor. Hz. Musa?nın(as) sorabilece?Ÿi muhtemel soruların cevabını veren, kendi duygularını hi? dikkate vermeyen ve iste?Ÿi kendisine de?Ÿil babasına isnat eden kısa ve iffetli bir c?mle s?yl?yor: ?Hayvanlarımızı sulamanın kar?Ÿılı?Ÿını vermek ?zere babam seni ?a?Ÿırıyor.?

İffetin 13. inceli?Ÿi: İffetli hanımlar yolda y?r?rken ?tam bir hay?? veya tam bir mahcup eda i?inde y?r?meli. Ayet-i kerime buna ?istihya ?zere (utana utana, mahcup) bir y?r?y??Ÿle geldi? c?mlesiyle i?Ÿaret ediyor. O kadın, s?sl? p?sl? bir kıyafetle, ?alımlı, sallana sallana, sa?Ÿa sola bakarak, dikkatleri kendi ?zerine ?ekerek ve g?n?l e?Ÿlendiren, bir tavırla y?r?m?yor.
??nk? ayet-i kerimede ?hay?? kelimesi yerine ?istihy?? kelimesi ge?iyor ki ?? harflik bir fazlalıkla ondaki mahcuplu?Ÿun ve utanma duygusunun ileri seviyede oldu?Ÿunu ve y?r?y??Ÿ?ne bunu yansıttı?Ÿını g?steriyor.

İffetin 14. inceli?Ÿi: İffetli hanımlar yabancı erkeklerle konu?Ÿurken iffetli bir ?Ÿekilde konu?Ÿmalı.?O iki hanımdan birisi istihya ?zere (utana utana, mahcup) bir y?r?y??Ÿle geldi? ifadesinin tefsiri hakkında, İbn Kesir? de, Hz. ?mer?den sahih bir rivayet naklediliyor. Hz. ?mer ?Ÿ?yle diyor: ?O kadınlardan biri utana utana y?r?y?p ona geldi. Elbisesiyle y?z?n? ?rtm??Ÿt?. O, ileri geri konu?Ÿan y?zs?z bir hanım de?Ÿildi.?

İffetin 15. inceli?Ÿi: İffetli hanımlar evden dı?Ÿarı ?ıkma hususunda iktisatlı davranmalı. Yani, i?Ÿi g?ven i?inde sonu?landırabilecek ka? hanıma ihtiya? varsa o kadar hanımla beraber ?ıkmalı. Ayet-i kerime buna ?O iki kadından birisi? geldi? tabiriyle i?Ÿaret ediyor. ??nk? babalarının talebini Hz. Musa?ya(as) haber vermek i?in bir hanımın ?ıkması yeterlidir. Koyunları sularken iki hanıma ihtiya? duyuldu?Ÿu i?in o g?revi iki hanım beraberce yapmı?Ÿlardı.

İffetin 16. inceli?Ÿi: İffetli hanımlar, iffet konusunda prensip sahibi olmalı. Zaman zaman de?Ÿil, her zaman iffetli davranmalı. Ayet-i kerime buna ??obanlar ?ekilmeden biz hayvanlarımızı sulamayız? c?mlesindeki ?sulamayız? fiil kipiyle i?Ÿaret ediyor, ge?mi?Ÿi de gelece?Ÿi de i?ine alan bir prensibi nazara veriyor. Yani o hanımlar bu ifadeyle, ?Bizim prensibimiz, ?detimiz b?yle. Biz hi?bir zaman ?obanlar ?ekilmeden hayvanlarımızı sulamayız? diyorlar.

İffetin 17 ve 18. inceli?Ÿi: İffetli hanımlar belirli bir erkekten ve onun niteliklerinden bahsederken s?zlerine iffeti yansıtmalı. Ayet-i kerime buna ?Babacı?Ÿım, onu ?cretle (?oban) tut! ?ž?phesiz, ?cretle istihdam etti?Ÿin en iyi kimse, g??l? ve g?venilir kimsedir? c?mlesiyle i?Ÿaret ediyor. ??nk? o hanım babasına teklifini yaparken birinci olarak Hz. Musa?nın adını anmadan yapıyor, ikinci olarak onun ?zelliklerinden bahsederken genel ifade kullanıyor. Kendisine sorulmadan ?Musa g??l? ve g?venilir bir kimsedir. Bizim i?in b?yle b?yle yaptı? demiyor. Sadece ?cretle ?alı?Ÿan bir kimsede olması mutlaka ?Ÿart olan iki ?zelli?Ÿi dikkate veriyor: ?g??l?? ve ?g?venilir?.

Bu hususta İbn Kes?r?in tefsirinde ?Ÿ?yle bir kayıt yer alıyor: ??mer, İbn Abb?s, K?d? ?žureyh, Ebu M?lik, Kat?de Muhammed İbn İsh?k ve bir?okları ?Ÿ?yle diyorlar: Kız, babasına ??ž?phesiz, ?cretle istihdam etti?Ÿin en iyi kimse, g??l? ve g?venilir kimsedir.? dedi?Ÿinde, babası: Bunu sana ??Ÿreten nedir? diye sormu?Ÿ. Kızı da ?Ÿ?yle demi?Ÿ: ??nk? o, on erke?Ÿin ta?Ÿıyabilece?Ÿi kayayı kaldırdı. Ben onunla beraber gelirken onun ?n?ne ge?mi?Ÿtim de bana: Arkamdan gel, ben yoldan sapacak olursam bir ?akıl ta?Ÿı at ki onunla yolu bileyim ve do?Ÿru yoldan gideyim, dedi.

İffetin 19. inceli?Ÿi: Erkek erke?Ÿe konu?Ÿma yapılırken detaylı bir ?Ÿekilde konu?Ÿulabilir. Ancak iffetli erkek yabancı hanımlarla konu?Ÿurken maksadı ifade edecek kadar kısa konu?Ÿmalı.Ayet-i kerime buna, ?Musa gelip ba?Ÿından ge?enleri onların babalarına anlattı? c?mlesiyle i?Ÿaret ediyor. Hz. Musa(as) ilk ba?Ÿta o hanımların her ikisiyle ve daha sonra onlardan biriyle konu?Ÿurken s?zlerinde iktisat etmi?Ÿti. Babalarının yanına geldi?Ÿinde ise ba?Ÿından ge?enleri bir bir anlatmı?Ÿtır.?

Burada ?rneklendirdi?Ÿimiz gibi iffet her M?sl?man da ?rnek aldı?Ÿımız peygamberler gibi olmalı ve bulundu?Ÿumuz ortam ?Ÿerre ne kadar m?sait olsa da iffetimizden ve hay?mızdan ?d?n vermemeli Hz. Yusuf gibi Allah?ın buhranını hatırlayıp sakınmalıyız.

Said Demirta?Ÿ/İffeti Ya?Ÿayanlar