Tarih Kültür | PEKİN?’DE HAMİDİYYE ?œNİVERSİTESİ

Sultan Abd?lhamid Han?ın İslam Birli?Ÿi siyaseti uygulanması ?in M?sl?manlarına merhem olmaya yetmedi? Prof. Dr. İhsan S?reyya Sırma II. Abd?lhamid?in İslam Birli?Ÿi Siyaseti isimli eserinde bu konuya yer vermi?Ÿtir?

Bug?n?n siyasi zaviyesine bir fikir vermesi a?ısından gelinen son durumu ?Ÿ?yle ?zetleyebiliriz:

Bir ?ok ?lke gibi, ?in de, 19. Y?zyılın sonlarında Batı Avrupa ?lkelerinin s?m?rmeye ?alı?Ÿtıkları yerler arasındaydı ki Hindo-?in b?lgesi s?m?rge haline getirilmi?Ÿti. ?in?de M?sl?manlar da b?y?k yek?n tutuyordu. Resmi ?in istatistiklerine g?re, 1900?lerde, ?in?deki M?sl?man n?fusu 70 milyonu buluyordu.

Vesikalardan anla?Ÿıldı?Ÿına g?re, Avrupalılara kar?Ÿı ?in?de ayaklanan M?sl?manları yatı?Ÿtırmak i?in, Alman İmparatoru II. Guillaum,? Abd?lhamid?e m?racaat etmi?Ÿ ve onu bu yolda te?Ÿvik etmi?Ÿtir. II. Guillaum?un teklifine m?sbet cevap veren Abd?lhamid, bu ?Ÿekilde ?in M?sl?manlarıyla temas kurmaya ba?Ÿlamı?Ÿtır. Ancak ?Ÿunu hemen ifade edelim ki Abd?lhamid?in, ?in M?sl?manları nezdindeki bu giri?Ÿimi, II. Guiillaum?un istedi?Ÿi ?Ÿekilde geli?Ÿmemi?Ÿ, bil?kis oradaki M?sl?manların daha d?zenli bir ?Ÿekilde te?Ÿkilatlanmalarına sebep olmu?Ÿtur. Ba?Ÿlangı?ta, Abd?lhamid?in ?in?de giri?Ÿece?Ÿi hareketleri maddeten destekleyece?Ÿine s?z veren Alman H?k?meti, bu s?z?nden vazge?mi?Ÿtir.

Tek k?rımız Hamidiye ?niversitesi

Enver Pa?Ÿa?nın ba?Ÿkanlı?Ÿını yaptı?Ÿı; iki k?tip, iki ?lim, iki asker ve ba?Ÿka personelin oldu?Ÿu bir heyet ?in?e g?nderilmi?Ÿtir. T?rk heyetinden Alman H?k?meti deste?Ÿini ?ekmesine ra?Ÿmen Fransızlar ve İngilizler heyetin ger?ek gayesini ??Ÿrenebilmek ve Osmanlı Devleti?nden tavizler koparabilmek i?in Enver Pa?Ÿa?ya her t?rl? kolaylı?Ÿı sa?Ÿlamı?Ÿlardır.

Enver Pa?Ÿa heyeti, ?Halife?nin temsilcisi? olmak sıfatıyla, ?in?li M?sl?manlar ?zerinde b?y?k tesir yapmı?Ÿ ve bu Uzak Do?Ÿu M?sl?manları İstanbul?daki Halifeyi kendi dini reisleri olarak kabul etmi?Ÿlerdir.

?in?de Enver Pa?Ÿa heyeti ile ilgilenen Fransız el?i Paris?e yazdı?Ÿı mektubunda Enver Pa?Ÿa?nın Uzak Do?Ÿu?daki M?sl?manlar ve ?in hakkındaki cehaletinden bahseder. B?t?n ?inli M?sl?manlarla temasa ge?mesi ve birli?Ÿi tesis etmesi i?in g?nderilen heyet birka? grup M?sl?man ile g?r??Ÿmenin dı?Ÿında etkin bir rol oynayamamı?Ÿtır. Enver Pa?Ÿa?nın, kendi g?revi hakkındaki bilgisizli?Ÿinden yararlanan ?žanghay?daki Avrupa konsoloslukları, onun, ?žanghay dı?Ÿındaki M?sl?manlarla temasa ge?memesi i?in her t?rl? ?areye ba?Ÿvurmu?Ÿlar ve bunda ba?Ÿarılı da olmu?Ÿlardır.

?in?deki bu siyasi faaliyetlerin yanında, bazı k?lt?rel faaliyetlere de rastlıyoruz. Bunun en g?zel ?rne?Ÿi, 1908 yılında, Pekin?de II. Abd?lhamid adına a?ılan ve kapısında Osmanlı bayra?Ÿı dalgalanan ?Pekin Hamidiyye ?niversitesi?dir.

Zahide B?y?kl?