?

Hz. Peygamber (sav)?in duasını aldıktan sonra ise ?žam artık pek ?ok sahabinin, Mekke ve Medine dı?Ÿında ya?Ÿamayı d??Ÿ?nd?kleri zaman ilk tercih ettikleri mekan oldu. Nitekim yazımızın ilerleyen b?l?mlerinde bu sahabileri teker teker sizlere tanıtmaya ?alı?Ÿaca?Ÿız.

?nce bir nebze ?žam isminden ve ?žam ?Ÿehrinden bahsetmek istiyorum. ?žam dilimize ?Bilad-ı ?žam? tabirinin kısaltılmı?Ÿ ?Ÿekliyle sadece ?žam olarak intikal etti?Ÿi i?in bazen bu ?Ÿehir ismini sadece bir ?Ÿehrin adı olarak d??Ÿ?nme yanılgısını ya?Ÿıyoruz. ?ž?yle ki, ?žam bir co?Ÿrafyanın adıdır; ve bu co?Ÿrafya, ?Ÿu anki ?žam, Halep, Humus, Hama? ?Ÿehirlerini kapsadı?Ÿı gibi bu co?Ÿrafyanın bir ucunun Kahramanmara?Ÿ, Gaziantep sınırlarına kadar uzadı?Ÿını s?yleyen tarih?iler bile vardır. Demek ki Sevgili Peygamberimizin duası, sadece ?Ÿu anki ?žam ?Ÿehrine de?Ÿil, ?žam?ı da i?ine alan geni?Ÿ bir co?Ÿrafyaya y?neliktir. Nitekim ?žam ?Ÿehrinin yanıba?Ÿındaki Halep, Humus, Hama da ger?ekten bu duanın muhatabı olmanın verdi?Ÿi manevi ?zelliklerini iyiden iyiye hissettiren ?Ÿehirlerdir.

Meselenin bir ba?Ÿka y?n? daha var. Bizlerin ?žam olarak bildi?Ÿi ?Ÿehrin uluslararası ismi Damascus. Arap alemindeki ismi ise Dima?Ÿk? T?rkiye i?in Ankara ne ise Suriye i?in de Dima?Ÿk ?yle? Dima?Ÿk, tarihi Roma Krallı?Ÿı d?nemlerine dayanan kadim bir ?Ÿehir. ?žehrin ismini ipekb?ce?Ÿi anlamına gelen Dımask?tan aldı?Ÿını s?yleyen tarih?iler var.

Tarihi s?re? i?inde ?e?Ÿitli milletlerin Dima?Ÿk?ı sahiplenmesi ?Ÿehre din? ve k?lt?rel anlamda zenginlik ?st?ne zenginlik kazandırmı?Ÿtır diyebiliriz. ?zellikle Emeviler d?neminde idare merkezi olması, Osmanlıların ise Peygamber duasına mahzar olan bu topraklara ?zel bir ehemmiyet vermeleri, Dima?Ÿk?ın her zaman ?n plana ?ıkmasını sa?Ÿlamı?Ÿtır.

Yazımızın bundan sonraki satırlarında biz yine Dima?Ÿk?ı ??žam? olarak analım isterseniz. ?žimdi bir İslam ?lkesinin ba?Ÿkentinden objektiflerimize, zihnimize ve g?nl?m?ze yansıyan g?zelliklerinden bahsetmenin vaktidir.

Genel ?zellikleriyle ?žam
?žam ?Ÿehri, İslam ?lkeleri ba?Ÿkentleri i?inde farklı ?zellikleriyle dikkat ?eken bir ?Ÿehir. Farklılıklarına gelince: Bir kere di?Ÿer ba?Ÿkentlerde olmayan bir e?Ÿitim-??Ÿretim gelene?Ÿi var ?žam?da? İslam Medeniyetinin ?nemli bir par?asını te?Ÿkil eden e?Ÿitim-??Ÿretim m?esseselerinin ya?Ÿayan en g?zel ?rneklerinden birini ?žam?ın me?Ÿhur Medreset??n-Nur m?essesesi olu?Ÿturuyor. Buraya d?nyanın d?rt bir yanından gelen M?sl?man ya da gayr-i m?slim ilim yolcuları, ba?Ÿta Arap?a olmak ?zere, İslami İlimleri tahsil edebiliyorlar. Bu tahsil s?reci hemen herkesin rahatlıkla kar?Ÿılayabilecekleri mebla?Ÿlar mukabilinde verildi?Ÿi i?in, ?žam b?ylesi bir e?Ÿitim-??Ÿretim merkezi olarak farklılık arzediyor tabiatiyle?

?žam?ın ?nemli ?zelliklerinden biri de, di?Ÿer İslam ?lkeleri ba?Ÿkentlerinde g?zlenebilen ?tarih? eserlerin kıymetinin bilinmemesi? problemini ya?Ÿamamı?Ÿ olmasıdır. Baas rejiminin, -hangi saikle yaptı?Ÿı bilinmez ama- tarihi eserleri b?ylesine ?zenle koruması do?Ÿrusu insanı ?Ÿa?Ÿırtacak derecede? Bug?n ?Ÿehrin ortasında, merhum ecdadımızın Hicaz Demiryolu Projesinin ?nemli bir aya?Ÿı olan ?žam Tren İstasyonu binasının ve avlusundaki lokomotifin bakımlı bir ?Ÿekilde muhafaza edilmi?Ÿ olması buna sadece bir ?rnek olarak zikredilebilir.
?žam, ?Ÿehir planını Fransızların yaptı?Ÿı ve birbirine paralel geni?Ÿ bulvarlar vasıtasıyla sizi merkeze kolaylıkla ula?Ÿtıran ?zelli?Ÿiyle de dikkat ?ekiyor. ?žehir kalabalık ve trafik sıkı?Ÿık olsa da do?Ÿrusu bu geni?Ÿ caddeleri ?Ÿehir i?i trafi?Ÿe ?nemli ?l??de nefes aldırıyor.

?žam?da Medfun Sahabiler
?žam denilince akla hemen Bilal-i Habe?Ÿi (ra) Hz.leri gelir. Bu de?Ÿerli peygamber a?Ÿı?Ÿı, Resul-i Ekrem Efendimiz ahirete irtihal edince Medine?de kalamamı?Ÿ ve ?žam?a yerle?Ÿmi?Ÿti. Rivayet olunur ki, ?žam?daki ikamet g?nlerinde bir gece r?yasında sevgili Peygamberimizi g?r?r. Efendimiz ona, ?Ey Bilal! Uzaklara gittin, artık bizi ziyarete gelmez oldun? der. Hemen yola revan olan Hz. Bilal Medine?ye ula?Ÿır ve Ruh-i Nebi?yi ?sa?Ÿlı?Ÿında oldu?Ÿu gibi- ?Ÿimdi de okudu?Ÿu ezanla mesrur etmek ister. Tarifsiz bir hasret, bir i?Ÿtiyak ve g?n?lleri titreten sadasıyla okudu?Ÿu ezanı duyan Medine halkını b?y?k bir heyecan kaplar. Sanki Resul-i Ekrem yeniden hayata d?nm??Ÿ ve Bilal, yine o muhrik, yine o mest eden ezanlarından birini okumaktadır? Mescid-i Nebevi, bu ezana ko?Ÿup gelen m?minlerle dolup ta?Ÿar. Hasret giderir Hz. Bilal, ?Efendim!? diyerek yandı?Ÿı, adını anarken dizlerinde derman kalmadı?Ÿı Peygamberiyle kabri ba?Ÿında? Hasret giderir, O?nun de?Ÿerli ashabıyla, doyasıya? ve yeniden ?žam?a d?ner; hayatının sonuna dek bir daha ayrılmamak ?zere?

?žam ?Ÿehrinde kendisinden bahsetmemiz gereken ikinci sahabi Hz. Ebu?d-Derda? (ra) dır. ??nk? bu de?Ÿerli sahabi aynı zamanda ?nemli bir g?revle bu ?Ÿehre g?nderilmi?Ÿ ve hayatının sonuna dek burada ikamet etmi?Ÿtir. Hz. ?mer zamanında Kadı olarak ?žam?a g?nderilen bu kıymetli sahabinin kabrini ancak rehberler vasıtasıyla bulmak m?mk?n. ??nk? ?žam Kalesi surlarının alt kısmında k???k bir mescidin i?inde medfun bulunuyor.

Yine Hz. Peygamber (sav) tarafından ?Kediciklerin Babası? olarak nitelenen ve İslam tarihinde en ?ok hadis rivayet eden sahabi olarak ?nlenen Ebu Hureyre (ra) Hz.leri de ?žam?da Hamidiye ?ar?Ÿısı denilen kapalı ?ar?Ÿının bir k??Ÿesinde m?tevazı kabrinde yatıyor.

?žam?a ?Ashab-ı Kiram Yata?Ÿı? diyenler m?bala?Ÿa etmi?Ÿ olmazlar. ??nk? burada, Sevgili Peygamberimize e?Ÿ olma ?Ÿerefine nail olan Ezvac-ı Tahirat?tan validelerimiz Hz. Hafsa (ra), Hz. ?mm? Habibe (ra) ve Hz. ?mm? Seleme (ra) ?žam?ın en b?y?k kabristanında medfun bulunuyorlar. Yine kendisi vesilesiyle Abese suresinin nazil oldu?Ÿu ?m? sahabi Hz. Abdullah b. ?mmi Mektum (ra), Hz. Dihyet??l-Kelb?, Cafer-i Tayyar?ın o?Ÿlu Abdullah ve Ehl-i Beyt?ten pek ?ok sahabi evladı ve torunları da bu kabristandaki t?rbelerindeler.

?žam, ba?Ÿrında barındırdı?Ÿı her biri bir yıldız mesabesindeki sahabilerle, veli kullarla b?ylesine bir ?Ÿ?hretin sahibi olmakla kalmıyor, aynı zamanda tarih i?inde ya?Ÿamı?Ÿ ?nemli ?Ÿahsiyetlere de ev sahipli?Ÿi yapıyor. ?ž?phesiz onların ba?Ÿında ?nl? komutan Selahaddin-i Eyyubi gelmekte? Emevi Camii?nin yanıba?Ÿındaki t?rbesinde medfun bulunan bu ?Ÿanlı komutanın yanı sıra, gurbette vefat eden ve T?rk asıllı ?žam esnafının aralarında topladıkları paralarla bu ?Ÿehre getirilip cenazesi defnedilen Osmanlı Sultanlarından Sultan Vah?deddin ve bir?ok yakını da burada, S?leymaniye Camii K?lliyesi i?indeki kabristanda bulunuyorlar
Son olarak ?žam ile ?zde?Ÿle?Ÿen bir mabedden bahsederek konuyu tamamlamak istiyorum: Emevi Camii? De?Ÿerli İslam alimi İmam Gazali?nin 11 yıl inziva hayatı ya?Ÿayarak ?nl? eseri İhya?yı yazdı?Ÿı mekandır bu mabed? Yine Hz. Yahya (as) ve Hz. H?seyin (ra)?ın ?Ÿehid edilmelerinden sonra b?y?k bir fecaatle kesilen ba?Ÿlarının h?z?n dolu yolculuklardan sonra getirilip defnedildi?Ÿi kabirlerin de ev sahibidir Emevi Camii?

?žanlı ecdadımızın ?zel ihtimam g?sterdi?Ÿi ve camiler, imarethaneler, ?ar?Ÿılar, hanlar ve t?rbeler yaparak sonraki nesillere ge?mi?Ÿten esintilerin gelmesine vesile oldukları bu tarihi ?Ÿehir hakkında aslında daha yazılacak ?ok ?Ÿey oldu?Ÿunu s?yleyebiliriz. İyisi mi, siz son zamanlarda gittik?e artan organizasyonlardan birisine dahil olarak bir ?žam seyahati ger?ekle?Ÿtirin ve bu g?zellikleri bizzat ya?Ÿayın.

Sa?Ÿlıcakla kalınız efendim.

?