M?sy? İmam, emekli imam Mehmet Oyan?ın kaleme aldı?Ÿı, Temmuz 2010?da Do?Ÿan Kitap?tan yayımlanan bir eser. 236 sayfadan olu?Ÿan ?anı-hatıra? t?r?ndeki kitap okunması kolay, olduk?a akıcı, ilgin? ve i?inde bol espri olan bir kitap. Mizacı itibariyle ?Ÿen, renkli ve a?ık s?zl? biri olan imam Mehmet Oyan, bu yanlarını kitaba ?ok iyi yansıtmı?Ÿ. O kadar a?ık s?zl? ki, kitap adeta bir itirafname niteli?Ÿinde. Yazar, kitabın ?ns?z?nde ?Ÿunu belirtir: ?Yazılarımı yazdı?Ÿım, kabinime biti?Ÿik kafesli k???k penceremden beni dinleyen bir rahip olmadı?Ÿı i?in de hi?bir ?Ÿeyi gizleme gere?Ÿi duymadım.?

1954 İneg?l do?Ÿumlu olan Mehmet Oyan, her y?n?nyle ilgin? ve sıra dı?Ÿı, kitap meraklısı bir insan. İlk gen?lik yılları d?nya klasikleri okumakla ge?mi?Ÿ. Mesnevi?yi defalarca okumu?Ÿ ve hayran kalmı?Ÿ a?Ÿk ehli biri. ?yle ki, İlahiyat fak?ltesi bitirme tezini ?Mevla?nanın Mesnevi?sinde İnsan Karakterleri? ?zerine yapmı?Ÿ. ?izgi roman hastası, sinema ise onun i?in vazge?ilmez bir tutku. ?ocuklu?Ÿundan beri y?zlerce korku filmi izlemi?Ÿ. Dedektif ve ajan filmlerine turkunu. ?yle ki Bursa?nın Karaislah k?y?nde imamlık yaparken ilk maa?Ÿıyla ortaokuldan beri hayalini kurdu?Ÿu ku?Ÿaklı, omuzları apoletli, beyaz bir pard?s? alır. ??nk? dedektifler ?yle giymektedir. Ayrıca i?mek i?in t?t?n, pipo, yiyecek olarak da be?Ÿ kangal sucuk, ?? kilo muz ve b?y?k?e bir bidon boza alır.

Mehmet Oyan, yıllarca ?zlemini ?ekti?Ÿi ku?Ÿaklı, apoletli beyaz pard?s?y? ma?Ÿazadan alıp giyer ve dı?Ÿarı ?ıkar. Yanından ge?ti?Ÿi her ma?Ÿaza vitrininin ?n?nde durup, vitrini seyreder gibi yapıp, ?aktırmadan camdan kendini seyreder. İ?inden de; ?Hey yavrum be! Scotland Yard?dan mısın, M16?dan mısın? Mayk Hammer misin, James Bond musun, ?žerlok Holmes misin? Dedektif, ajan dedi?Ÿin benim gibi uzun boylu yakı?Ÿıklı olacak, kızları pe?Ÿinden ko?Ÿturacak? der.

Fransa ve Bursa anıları

Kitabın dili sade ve ?ok akıcı. Anlatım tarzı g?zel, insanı kendine ba?Ÿlayıp kitabı bir ?ırpıda okutuyor. Yazarın ilk kitabı olması hasebiyle ba?Ÿarılı sayılabilir. Kitap boyunca yer yer tashih hatası var. Do?Ÿan Kitap gibi b?y?k ve ciddi bir yayınevi i?in bu hatalar kabul edilebir bir ?Ÿey de?Ÿil. Kitabın kapa?Ÿı daha iyi olabilirdi.

Kitabı genel olarak iki kısma ayırabiliriz. Birinci b?l?m, İmam Mehmet Oyan?ın altı yıl boyunca Fransa?da g?rev yaptı?Ÿı s?re i?erisinde ?Ÿahit oldu?Ÿu, ?evresinde cereyan eden olaylarla ilgili duygu, d??Ÿ?nce, g?zlem ve yorumlarından olu?Ÿmakta. İkinci b?l?m ise, T?rkiye?deki ya?Ÿamıyla ilgili ?e?Ÿitli anekdotlardan olu?Ÿmakta. İmam Mehmet Oyan, annesi, babası, ?ocukları, arkada?Ÿları, mahallesi, e?Ÿi, kayın babası, Ankara?da okudu?Ÿu İmam Hatip yılları ve meslek hayatı ile ilgili bir?ok bilgi verir.

İmam Mehmet Oyan; Fransa, Fransa?daki M?sl?manlar, Fransa?da T?rklerin durumu, Fransızların M?sl?manlara bakı?Ÿ a?ısı, İslamofobia ger?e?Ÿi, Fransa?da ya?Ÿayan gurbet?ilerin din algısı ve gurbet?i gen?lerin durumunu anlatır. Oyan ayrıca, gurbet?ilerin Fransa?daki i?Ÿ hayatları ile ilgili de olduk?a ilgin?, yer yer trajik, yer yer esprili olaylar anlatır. Fransa anılarını olu?Ÿturan ilk b?l?mler i?erisinde en ?ok yer turan ise, İmam Mehmet Oyan?ın, evli ve ?ocuklu Fransız Catherine?ya ??Ÿık olmasıyla ilgili b?l?mlerdir.

2002 yılında Fransa?da bir patlama olur. Fransız televizyoncuları ve d?nyanın ?nde gelen haber ajansları solu?Ÿu Mehmet Oyan?ın imamlık yaptı?Ÿı camide alırlar. Ama?ları patlama hakkında İmam Mehmet Oyan?ın g?r??Ÿlerini almaktır. Bu nedenle r?portaj i?in kuyru?Ÿa girerler. Habercilerin ve televizyoncuların soruları s?rekli ?M?sy? İmam? diye ba?Ÿlar. Televizyoncuların sık sık İmam Mehmet Oyan ?zerine odaklanıp ?M?sy? İmam? diye hitap etmeleri Fransız TV kanallarında g?sterilince imamın adı halk arasında ?M?sy? İmam? olarak kalır. Mehmet Oyan?ın, yazdı?Ÿı kitaba bu adı vermesi de bundan m?lhem olsa gerek.

Sen bittin o?Ÿlum!

Mehmet Oyan, yirmi yılı a?Ÿan g?revi s?resince bor? har? ge?inen Bursalı bir imamdır. Ak?Ÿamları seyyar bir kuruyemi?Ÿ d?kk?nı a?ar ve ailesinin ge?imine ekstra katkı sa?Ÿlamaya ?alı?Ÿır. O d?nemde Diyanet yurtdı?Ÿına din g?revlisi g?ndermektedir. Kendi deyimiyle yurtdı?Ÿı g?revi belkide onun i?in son ?Ÿanstır. Hatta 28 ?žubat s?recinde ?Yurtdı?Ÿına g?nderilecek din g?revlilerinin sınırlandırılması? g?ndeme gelir. İmam Mehmet Oyan yurtdı?Ÿı g?revine kendisini ?Ÿartlandırdı?Ÿı i?in bu s?ylentiden bir hayli endi?Ÿelenir.

Bursalı İmam, yurtdı?Ÿına gitmeyi kafasına iyice koymu?Ÿtur. ??nk? yurtdı?Ÿı g?revinde de?Ÿi?Ÿik yerler g?rme, farklı insanlarla tanı?Ÿmanın yanı sıra maa?Ÿlarının ??-d?rt katı fazlasını alma avantajları da vardır. Ayrıca T?rkiye?deki maa?Ÿları da kesilmemektedir. Mehmet Oyan?ın, Fransa?daki maa?Ÿını ve T?rkiye?deki maa?Ÿını iktisatlı kullandı?Ÿı takdirde k???k bir ev satın alma olasılı?Ÿı bile vardır.

Bakanlıklararası Ortak K?lt?r Komisyonu de?Ÿerlendirme sınavında ?Ni?in yurtdı?Ÿı g?revi?ni istedi?Ÿi kendisine sorulur. Mehmet Oyan hakikati b?t?n ?ıplaklı?Ÿıyla s?yler. Maddi durumunu d?zeltmek i?in gitmek istedi?Ÿini belirtir. Komisyonla aralarında ge?en konu?Ÿmayı arkada?Ÿlarına anlattı?Ÿında, arakda?Ÿları? ?Sen bittin o?Ÿlum, havanı aldın, bir daha de?Ÿil sınava girmek, senin sınav ba?Ÿvurunu bile kabul etmezler? derler. ??nk? arkada?Ÿları komisyona ?hizmet i?in? gitmek istediklerini s?ylemi?Ÿlerdir. Mehmet Oyan ilk amacının maddi durumunu d?zeltmek, ikinci planda ise hizmet i?in gitmek istedi?Ÿini belirtmi?Ÿtir. İmam Mehmet Oyan, de?Ÿerlendirme sınavının sonucunu ?Ÿ?yle anlatır: ?A?ık s?zl? oldu?Ÿumdan mıdır nedir, ikinci sınavda, ?sen bittin o?Ÿlum, havanı aldın? diyen idealist(!) arkada?Ÿlardan bazıları elendi?Ÿi halde ben kazanmı?Ÿtım.?

Fransa?da bir Bursalı imam

İmam Mehmet Oyan?ın Fransa macerası 26 Eyl?l 1997 yılında ba?Ÿlar. Oyan, e?Ÿi ve d?rt ?ocu?Ÿundan ilk defa uzun s?re ayrı kalaca?Ÿı Fransa?ya gitmek ?zere Bursa?dan ayrılır. İlk ?nce Ankara?ya gelir. Kocatepe?deki Diyanet İ?Ÿleri Ba?Ÿkanlı?Ÿı?na u?Ÿrar. G?rev pasaportunu ve be?Ÿ y?z frank harcırahını alır. Esenbo?Ÿa Havaalanı?na gider ve oradan dilini pat-?at ??Ÿrendi?Ÿi Fransa?ya u?ar. ?? bu?uk saatlik yolculuktan sonra İmam Mehmet Oyan Strasbourg Havaalanı?ndadır artık. Fransız edebiyatına ve Fransa?ya hayran olan Mehmet Oyan?ın yurtdı?Ÿı g?revi b?ylece resmen ba?Ÿlamı?Ÿ olur.

Mehmet Oyan?ın Fransa?nın Saint-Dizier kasabasındaki altı yıllık yurtdı?Ÿı g?revi ba?Ÿlamı?Ÿtır. Kendince yazılmaya de?Ÿer buldu?Ÿu hatıraları birbiri ardınca sıralar Bursalı İmam.?

Nancy yolunda bir trafik kazası olmu?Ÿtur. Paris?te ikamet eden Kahramanmara?Ÿlı bir T?rk hayatını kaybetmi?Ÿtir. Mevtanın adı: Aleksandr. Yanlı?Ÿ duymadınız. Cenaze Saint-Dizier?e do?Ÿru yola ?ıkmı?Ÿtır. Gurbet?i T?rk??n cenazesini imam Mehmet Oyan?ın yıkaması istenmektedir. Oyan, bu trajik olayı ?Ÿ?yle anlatır: ?Ba?Ÿındaki k??Ÿeli Anadolu kasketini nasırlı ellerinin arasında hamur yo?Ÿurur gibi ezip b?ken amca (?len ki?Ÿinin amcası) peri?Ÿan bir vaziyetteydi. İki g?z? iki ?e?Ÿme a?Ÿlıyor. ?Yi?Ÿenim g?vur gettiii?? diyor, ba?Ÿka bir ?Ÿey demiyordu. Anlattı?Ÿına g?re Aleksandr, T?rk ve m?sl?mandı. Ancak Fransız vatanda?Ÿlı?Ÿına ge?erken H?seyin olan ismini kolay i?Ÿ bulmak umuduyla, amcasının t?m kar?Ÿı ?ıkmalarına ra?Ÿmen Aleksandr olan yazdırmı?Ÿtı. Amcayı, sadece isim de?Ÿi?Ÿtirmekle din de?Ÿi?Ÿtirilmi?Ÿ sayılamayaca?Ÿına g??l?kle ikna ederek biraz sakinle?Ÿtirdim.?

İmam Mehmet Oyan, kitabın ilerleyen sayfalarında g?ler misin a?Ÿlar mısın cinsinden ?Ÿ?yle bir olay anlatır: ?Anlatılanlara g?re canı yumurta ?eken bir vatanda?Ÿımız ?at-pat Fransızcasıyla meramını anlatamayınca bakkalın ?n?nde bir g?zel gıdaklamı?Ÿ. M??Ÿterisinin tavuk istedi?Ÿini zanneden bakkal, ?No M?sy?? diyormu?Ÿ.?

Bu olayın aynısını Almanya?ya giden ilk ku?Ÿak gurbet?ilerimiz i?in de anlatırlar. Hatta ba?Ÿka bir olay daha anlatırlar ki akıllara durgunluk verir. Almanya?da bir gurbet?imiz Kurban Bayramı?nda kurban kesecek, dini vecibesini yerine getirecek, ama ortam yok. G?? bela bir koyun bulur, ama kesecek yer yok. Gurbet?imiz ?aresiz bir halde koyunu evine getirir ve banyonun k?vetinde kesmeye kalkar. Seslerden ?Ÿ?phelenen Alman kom?Ÿuları polise haber verir. Polis, gutbet?imizin evine baskın yapar ve onu g?zaltına alır. B?t?n bu anlatılanlar gurbet?ilerimizin yurtdı?Ÿında ?ekti?Ÿi sıkıntılardan sadece birka? tanesi?

Jesus?u seviyor musunuz?

Bursalı imam i?in Fransa?da ?ocuklara dini bilgileri ??Ÿretmek de olduk?a zordur. ??nk? gurbet?i ?ocukları evde T?rk?e, okulda Fransızca konu?Ÿtukları i?in iki dile de tam h?kim de?Ÿillerdir. ?zellikle sekiz-on ya?Ÿındaki ?ocuklar konu?Ÿayım derken a?Ÿızlarında ?tarzanca? bir ?Ÿey gevelemektedirler. İmam Mehmet Oyan ?ocuklara ders verirken ilgin? bir olay anlatır ki yerle?Ÿik din algısının yanlı?Ÿlı?Ÿı a?ısından ?nemlidir: ?İlk dini bilgilerini ebeveynlerinden alan ?ocuklar bir?ok yanlı?Ÿı da beraberlerinde getiriyorlardı. Bir g?n dersimiz Peygamberler tarihiydi. Konuyu toparladıktan sonra ?Hz. Muhammed?i seviyor musunuz?? ?ocuklar diye sordum. Hepsi bir a?Ÿızdan ?Eveeet!? dediler. ?Peki, Jesus?u (Hz. İsa) seviyor musunuz?? diye sordu?Ÿumda, hepsi birden ?Hayııır!? diyerek aya?Ÿa fırladılar. Hayretle ?Neden Jesus?u sevmediklerini? sordu?Ÿumda, ???nk? O Fransızların peygamberi hocam? diye cevap verdiler.?

Mehmet Oyan?ın Fransa?daki g?rev yeri de?Ÿi?Ÿmi?Ÿtir. Saint-Dizier?deki camide g?rev yapan Oyan, artık Fransa?nın Barr kasabasında g?rev yapmaktadır. İmam Oyan burada Robert Zimmerman isimli M?sl?man olmak isteyen bir Fransız?dan bahseder. Altmı?Ÿ be?Ÿ-yetmi?Ÿ ya?Ÿlarında Robert Zimmerman M?sl?man olmak istemektedir, ancak s?nnet olmanın ?Ÿart olup olmadı?Ÿını sorar. Mehmet Oyan, Zimmerman?ın s?nnet olmaktan ?ekindi?Ÿini hemen anlar. Zimmerman?a ne Kur?an?da ne de Hz. Peygamberin uygulamalarında s?nnet olmayı İslam?ın ?Ÿartı olarak g?steren bir kayıt bulunmadı?Ÿını anlatır ve ?Ÿ?yle der: ?Evet, s?nnet g?zel bir i?Ÿlemdir. Fakat adı ?zerinde s?nnettir, Allah?ın emri de?Ÿildir. Hi? kimse s?nneti Allah?ın emri, M?sl?man olmanın ?Ÿartı gibi g?steremez.? İmam Oyan, bundan sonra s?nnet olmayla ilgili ilgin? bir rivayet anlatır. Robert Zimmerman, İmam Oyan?ın uzun a?ıklamalarından etkilenir, g?zlerinden birka? damla ya?Ÿ s?z?l?r, kelime-i ?Ÿehadet getirir ve m?sl?man olur.

Hocam, ezanı yanlı?Ÿ okuyor

Bursalı İmam Mehmet Oyan, olayın devamını ?Ÿ?yle anlatır: ?Mustafa, ihtida eden her yabancı gibi hemen İslamiyeti ??Ÿrenmeye koyuldu. Haftada iki g?n ?ocuklarla beraber derslere geliyor, Kur?an-ı Kerim?i okumaya, namaz dualarını ezberlemeye ?alı?Ÿıyordu. Sempatik tavırlarıyla derse gelen ?ocukların sevgilisi olmu?Ÿtu. Kısa zamanda namaz kılacak kadar dua ezberledi. Ona, ?Mustafa, acele etme. ?žimdilik Allah de yat, Allah de kalk!? dediysem de ?Ben sadece namaz i?in de?Ÿil, m?ezzinlik yapmak i?in de ??Ÿreniyorum? diyordu. Ger?ekten de camimizde zaman zaman m?ezzinlik yapacak kimse bulunmuyor, ben hem imamlık hem de m?ezzinlik yapıyordum. Mustafa, kısa zamanda m?ezzinli?Ÿi de ??Ÿrendi. Bir Cuma g?n?nde ilk m?ezzinli?Ÿi yaptı. Sonradan kula?Ÿıma geldi?Ÿine g?re bazı softalar ?S?nnetsiz adama m?ezzinlik yaptırıyor? diyerek hakkımda epey dedikodu yapmı?Ÿlarsa da Mustafa benim nezdimde de?Ÿerliydi. Ezan okurken ?Hayyalessalah?ı pek beceremez ?Hayyalessole? okurdu.

Bir g?n cemaat i?erisinden bazıları gelerek, ?Hocam, ezanı yanlı?Ÿ okuyor. Yaptırma ?Ÿuna m?ezzinlik? diye serzeni?Ÿte bulundular. ?Bakın size Mevl?n??nın Mesnevi?sinde nakletti?Ÿi Hz. Peygamber zamanında ya?Ÿanmı?Ÿ bir olayı anlatayım? dedim.

M?sl?manların ilk m?ezzini Bilal, Habe?Ÿistanlı, azat edilmi?Ÿ bir k?leydi. Bilal ezan okurken Arapların Kurey?Ÿ leh?esini beceremez, ?Hayya?yı ?Heyya? okurdu. Sizin gibi bu konularda dikkatli bazı M?sl?manlar Peygamber efendimize gelerek: ?Ey Allah?ın resul?! Bilal ?Hayya?yı ?Heyya? okuyor, bu da bizim kulaklarımızı rahatzı ediyor? dediler. Hz. Peygamber g?lerek, ?Bana Bilal?in ?Heyya?sı sizin ?Hayya?nızdan daha ho?Ÿ geliyor? diyerek, ?nemli olanın insanın niyeti ve samimiyeti oldu?Ÿunu kelimelere takılınmaması gerekti?Ÿini izah etmi?Ÿti.?

Sonu? olarak; M?sy? İmam akıcı, s?rekleyici, renkli, esprili bir kitap oldu?Ÿundan dolayı bir ?ırpıda okunabilecek bir eser. Gezi-anı-hatıra t?r?nden ho?Ÿlananlar i?in iyi bir ?alı?Ÿma denilebilir. Satır araları iyi okundu?Ÿunda ?ok ?nemli ?Ÿeyler de veriyor insana. Her ?Ÿeye ra?Ÿmen, M?sy? İmam keyf alarak okunabilecek bir kitap.

?