Untitled Document
Anasayfa | Yazarlar | Foto Galeri | Video Galeri | Künye | Reklam | Sitene Ekle | İletişim
REKLAM İLETİŞİM KÜNYE
BİZİ TAKİP EDİN
Medya IŞIK KARANLIKTAN DOĞAR
 

IŞIK KARANLIKTAN DOĞAR
Dücane Cündioğlu İsa'nın Sağındaki Adam'ı yorumluyor...
Ekleme Tarihi : 13-03-2013 - 07:26
 
 
Dücane Cündioğlu
16 Mayıs 2010
 
Lux ex tenebris.
İspanyol ressam Francisco de Goya (öl. 1828) böyle söyler.
        Işık karanlıktan doğar.
Işık ve karanlık, gölge ve aydınlık.
Burada Goya’nın ışık-gölge (chiaroscuro) karşıtlığını zirvelere taşıyan en önemli tablosunu hatırlamak gerekiyor. Şaheserini.
3 Mayıs 1808’de Principe Pio Dağında Kurşuna Dizilenler.
Goya’nın tablosunu yaptığı tarihse 1814.
 
Sadece altı yıl önce.
Bir manga Fransız askeri tarafından üzerlerine silah doğrultulmuş köylüler.
Bir tepenin önündeler. Yerde, kanlar içinde, sanki biraz evvel vurulmuş birkaç zavallı. Arka plandaysa köyün evleri ve kilisesinin bir silueti. Karanlıklar içinde. Sakin ama heybetli.
Hedefteki köylülerin bir kısmı korkudan ne yapacaklarını bilemez hâldeler. Bir kısmı elleriyle yüzlerini kapatmış, bir kısmı belli ki son dualarını ediyorlar. Köylülerin üzerine nişan almış Fransız askerleri, ateş etmek üzere bekliyorlar. Hedefe kilitlendikleri için de gergin ve sinirliler. Hiçbirinin yüzü görülmüyor. Biz onları yandan ve daha çok, arkalarından görüyoruz. Acımasızlığı simgeliyorlar. Yabancılığı. Vahşet ve dehşeti.
Görünüşleri Rus kazaklarını hatırlatıyor. Kalpakları ve çizmeleri ve sakalları. Dehşeti.
Ayaklarının tam dibinde de büyükçe bir fener. Ne ki Fransız askerlerini değil, İspanyol köylüleri aydınlatan bir fener bu!
Kurşuna dizileceklerin tam ortasında, ellerini ikiye açmış bir hâlde, mahzun bakışlı tipik bir İspanyol köylüsü duruyor. İspanyol değil, bizatihi İspanya. İspanya’nın ruhu. İsa yani. Nitekim sağ avucunda, dikkatlice bakıldığında ancak görülebilecek bir yara izi var. Çivi izi. Stigma.
Çarmıha gerilen İsa.
Ve o denli de mazlum ve mükedder.
Üzerinde beyaz bir gömlek. Delik deşik edilmek istenen İspanya’nın göğsünü bu renk koruyor. Beyaz. Bembeyaz.  Masumiyet yani. Safiyet.
Tabloda ellerini iki yana açan adamın yanında, yumruklarını sıkmış kızgın bir adam var. Dikkatle bakınız onun yüzüne, ve ellerine.
İsa’nın sağındaki adamdır o! Teslimiyete itiraz eden, kavgaya hazır bir adam.
Hemen yanında da dua eden bir din adamı. Bir rahib. Düşman ayrım yapmayacak, hepsini de yok etmek isteyecektir.
İsa yoksa, İspanya da yoktur.
En seküler anlatımda bile.
Fener’in aydınlattığı yüz, İsa’nın yüzü. Peki karanlıkta bırakılan yüzler? Elbette Fransız askerlerinin yüzü. Fransa’nın.
Düşmanın yüzü karanlıktır. Kendisi de karanlıkta.
Goya, ışığın açısını ayarlarken çok farklı bir yöntem kullanmış. Işığın ana figürün yüzünü aşağıdan yukarıya aydınlatmasını istemiş. İsa’yı temsil eden köylünün.
Ressamlar bu açıyı daha çok korku ve dehşet duygusunu ifade etmek için tercih ederler. Lâkin unutmamalı ki nerede korku ve dehşet varsa, orada yücelik de vardır. Bir tür yüceltme. Sublimasyon.
İhtişam duygusu karanlığa, gölgeye başvurmadan elde edilemez. Çünkü kökeni aklî değil, hissîdir. İhtişam’a ihtiyaç duyan, gölgeye de ihtiyaç duyar. Gölge’ye, yani mübheme, yani gizeme.
* * *
Işık ve gölgenin, aydınlık ve karanlığın bu tarzda karşı karşıya getirilmesi, resim tarihi açısından, İnfaz tablosuna ayrı ve hususî bir vasıf kazandırmış, tekniği farklı ressamlarca daha sıradan ayrıntılar üzerinde dahî uygulanmıştır. Meselâ, sonraları Edgar Degas ile Toulouse-Lautrec, bu tekniği genç kadınların yüzünde gizemli bir yücelik ifadesi oluşturmak için kullanacaklardır.
 
 
 

Işık ve karanlık karşıtlığı, Katolik ruhu için neredeyse vazgeçilmezdir.


Bazı eleştirmenler, tabloyu yalın ve bir o kadar da seküler bulurlar. Teknik olarak da, anlam olarak da.
Dikkate almadıkları şu: İnsan için ölümün seküler anlamı olmaz! Ölüm’ün hiçbir türü buna izin vermez. Tek tek veya topluca, farketmez.
Yaşamın içinde ölüm birdenbire yalınlığını kaybeder. İnsanın ölümü.
 
Yalınlıkla başedecek yetilerimiz var. Gerçekliği çarpıtma yetilerimiz. Yani anlam verme gücümüz.
Anlam vermek demek, eşyayı yeniden varetmek demektir.
* * *
Tabloda en çok dikkatimi çeken ayrıntıyı belirtmeden bu yazıyı noktalamak istemem.
Sahnede bir tek kadın figürü bile bulunmuyor. Kadın figürü hadi bir yana, bir tek dişil unsur dahî yok. Tamamen erkekçe. Görünüşte gözyaşının ve zayıflığın görünmesine izin vermeyen bir tavır bu! Ne Meryem Ana’dan, ne de Mecdelli’den bir eser var.
Meryemsiz İsa!
Çaresiz şimdi seyirci dişileşmek zorunda.
Merhamet kadına düşer. Ağlamak. Hep kadına. Daima.
* * *
Resimde tek başına ışığın ne önemi var?
Önemli olan, o ışığın nereden doğduğu.

Lux ex tenebris.


Etiketler IŞIK - KARANLIKTAN - DOĞAR -
FaceBook ta paylaş
13-03-2013 - 07:26
Medya
0 Yorum
Haberi Yazdır
DİĞER HABERLER
Basın Dünyasından Yüzler Sesler Programında Recep Yeter Ağırlanacak
MAVİ MARMARA YENİDEN DİRİLİŞİN ADI
İNSANLAR BUZDOLAPLARINA RÜKÛ EDİYORLAR
MEDRESELERİMİZİ İSTİYORUZ
PAŞALIDAN CÜNDİOĞLUNA ÇAĞRI...
VEYL KALBİ SECDE ETMEYENLERE
ABDÜRRAHİM KARAKOÇ'U ÖZLÜYORUZ
MARX VE ENGELS MEKTUPLARINDA İSLAM
MUHSİN BEY'İMİZDEN HÜZÜN VAR BİZDE
DİYARBAKIR'DAN ÂMED'E...
LALENİN KENDİ DİLİNDEN TARİHİ
DOSTU HIZIR OLAN ERLER VARDI ÇANAKKALE'DE
BATI'NIN OĞULLARI KİMDİR?
IŞIK KARANLIKTAN DOĞAR
NE YAKIŞIR İFFET KADINA DA ERKEĞE DE
DÜNYANIN OĞULLARI ÜZERİNE
28 ŞUBAT'IN PARANOYAK ZORBALARI
BEDRİ GENCER'DEN LİBERALİZMİN SOY KÜTÜĞÜ
DARWİN'İ İKNA ETMEK DARWİNCİLERİ İKNADAN ZORDUR
KUTLU YENİ ŞAFAKTA YAZDI ÖZEL YAZDI
ES'AD ERBİLİ HAZRETLERİ İADE-İ İTİBAR BEKLİYOR
CEMİL ÇİFTÇİ'Yİ İBRAHİM TENEKECİ VE İSMAİL KILLIOĞLU YAZDI
CÜNDİOĞLU SANATIN YENİ DİLİNE GİDEN ADIM
DÜCANE CÜNDİOĞLU, KONUŞULUYOR
 
Untitled Document
ÖZEL RÖPORTAJLAR
 
 
ÖZEL HABERLER
 
Mahmut Bıyıklı ile Kültür Dünyası Akit TV’de Başlıyor
TYB İstanbul Takamul Altanmiah Heyetini Ağırladı
Kemal Tekden TYB İstanbul’daydı
 
HABERKÜLTÜR TV
 
İbn Arabi
Türkiye Yazarlar Birliği'nde Ömer Lütfi METE
Balkan Savaşlarının 100. Yılında Büyük Göç 2
Balkan Savaşlarının 100. Yılında Büyük Göç
 
DERGİ
 
Üsküdar’dan Gelen Güzel Bir Dergi
 
KİTAP
 
OSMAN AYTEKİN’İN YENİ ÖYKÜ KİTABI ‘BULUŞMA’ ÇIKTI!
 
Untitled Document
Hayat Kültür Haber Kültür Şehir Kültür Özel Haber Özel Röportaj Medya Kitap Söyleşi Kültür Dergi Sinema Kültür Sosyal Medya Müzik Kültür Tarih Kültür Tv Kültür Gezi Kültür Radyo Kültür Sufi Kültür Soru Cevap Gazete Kültür
haberkultur.com - Tüm Hakları Saklıdır © 2012
İzinsiz ve Kaynak Gösterilmeden Yayınlanamaz