Untitled Document
Anasayfa | Yazarlar | Foto Galeri | Video Galeri | Künye | Reklam | Sitene Ekle | İletişim
REKLAM İLETİŞİM KÜNYE
BİZİ TAKİP EDİN
Tarih Kültür Tarih konuşuyor
 

Tarih konuşuyor
Osmanlı’da Gayrimüslim Tebaanın Yükümlülükleri
Ekleme Tarihi : 20120706184409 -

 Osmanlı’da Gayrimüslim Tebaanın Yükümlülükleri  

Kendilerine sağlanan bütün bu imkân ve haklara karşılık, gayrimüslim milletlerin en önemli yükümlülüğü, cizye adında bir vergi ile sosyal ve siyaset alanında bazı yasaklara uymalarıydı. Osmanlı Devleti’nde gayrimüslimlerin başta gelen yükümlülüğü, askerlik hizmetine karşılık olmak üzere “cizye” adında bir vergi ödemeleridir. Cizye Müslüman olmayan erkeklerin, askerlik çağına gelmiş olanlarından alınan bir vergidir. Kadınlar, çocuklar, ihtiyarlar, köleler, hastalar ve din görevlileri, bu vergiyi ödemekten muaf tutulmuşlardır. Ayrıca devlet hizmetinde bulunmuş birçok aileler, yaşlı kişiler; padişah beratları ve hükümet emirleriyle bu verginin dışında bırakıldıkları gibi, bazı adamlar ve önemli yerler halkının cizyeleri de toplu bir miktar (ân cemaatin) üzerinden alınır ve bazıları da tamamen affedilirdi. Cizye, “maktu” ve “alerruüs” (kişi başına) olmak üzere iki çeşittir. 

Maktu cizye, fetih zamanında sulh yoluyla belirlenmektedir. Fetih zamanında karşılık olarak ne şekilde ve ne miktarda kararlaştırılmış ise öylece alınmaktadır. Ancak, zaman içinde karşılıklı görüşmeler yapılarak maktu cizyenin miktarında ayarlamalar yapılabilmektedir. Eflak ve Boğdan Emirlikleriyle Dobravenedik (Dubrovnik) Cumhuriyeti'nin vergisi, maktu cizyedir. Bu vergiler, Küçük Kaynarca Antlaşmasından (1774) sonra yeniden düzenlenmiştir. 

Alerruüs cizye, mükelleflerin mali durumu dikkate alınarak şahıs üzerine tarh olunan vergidir. Bu vergi, kişilerin mâli durumlarına göre, âlâ (yüksek), evsât (orta) ve ednâ (aşağı) olmak üzere üç derece olarak düzenlenmiştir. Zenginler, âlâ; orta halliler evsât; çalışabilme gücüne sahip fakirler ise ednâ gurubunda belirlenen miktara göre cizye vergisini ödemekle mükellefti. Adam başına tarh olunan bu cizyenin miktarı, devletin maddi durumu ve para değerindeki değişmelerden dolayı sabit tutulamamıştır. Fıkıh kitaplarında cizye, âlâ için 48 dirhem; evsat için 24 dirhem ve ednâ için ise 12 dirhem gümüş olarak öngörüldüğü halde, uygulamada buna pek riayet edilemediği anlaşılmaktadır. Öyle ki IV. Murad zamanında içkiye vergi konmuştu ve bundan şikâyetçi olan reâyâ bu verginin cizyeye eklenmesini talep etmişti bunun üzerine hükümet cizyeyi artırmıştı. Köprülüzâde Fazıl Mustafa Paşa'nın sadrazamlığı (1689-1691) sırasında, cizye miktarları yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemede fıkıh kitaplarında belirtilen cizye miktarlarının ölçü olarak alındığı anlaşılmakladır. Cizye vergisi, harp masraflarının artması ve para değerindeki düşmeler sebebiyle çeşitli zamanlar da tekrar ayarlanmıştır. 1856 yılında cizye vergisi, askeri bedele (bedel-i askeri) çevrilip kaldırıldığı sırada âlâ'sı 60, evsat'ı 30 ve ednâ'sı 15 kuruş idi. 

Gayrimüslimlerden, cizye ile birlikte “mübaşiriye”, “tahsildariye”, “kefilleme”, “kuşadiye” ve “ikramiye” gibi çeşitli isimler altında para toplandığı da bilinmektedir. Osmanlı yönetimi, 1830 yılında bir kararname neşrederek, cizyedâr ve tahsildarların, her ne isim altında olursa olsun cizyenin dışında bir vergi almalarını yasaklamıştır. Yönetim bu yasağı koyarken, cizye miktarlarına da bir miktar zam yapmıştır.

Cizyenin toplanması, asla tımar ve zeamet sahiplerine terkedilmemiş, hazine namına, görevliler tarafından yürütülmüştür. Tanzimat’a kadar cizyenin tahsilatını devlet memurları yürütüyordu. Ancak, Tanzimat’tan sonra, bir ara tahsilat işi, cemaat yönetimlerine bırakılmış ise de, tahsilatta görülen aksaklıklar üzerine, patrikhane memurlarının yanına tekrar devlet memurları verilmiş, böylece cizyenin toplanması işi, patrikhaneler ve hükümet görevlileri tarafından müştereken yürütülmeye başlanmıştır. Bu uygulama, cizyenin askerlik bedeline dönüştürüldüğü tarihe kadar ufak bazı değişikliklerle devam etmiştir. Cizye, askerlik bedeline dönüştürüldükten sonra da, cemaat yönetimlerince muhtelif vakitlerde tahsil edilerek devlete teslim edilmiştir. 1864 tarihli talimat gereğince, askerlik bedeli de, vergiler gibi on taksit halinde, yine cemaat yönetimlerince tahsili yoluna gidilmiştir. Görüldüğü gibi, gayrimüslimlerden alınan cizye ya da askerlik bedelinin tahsilatı, taksitler halinde yürütülmüş ve böylece ödemede kolaylık sağlanmıştır. Ayrıca, 1856’dan sonra bu bedellerin toplanması işi, bütünüyle cemaat yönetimlerine bırakılmıştır. Hükümet, toplama işinde, cemaat yönetimlerinin bildirmesi üzerine harekete geçmektedir.

U.Salih Özdemir
         Haberkültür.Net


Etiketler Tarih - konuşuyor -
FaceBook ta paylaş
20120706184409 -
Tarih Kültür
0 Yorum
Haberi Yazdır
DİĞER HABERLER
Vefatının Sene-i Devriyesinde Sultan II. Abdülhamid'i Anlamak
MÜCAHİTLERİN GÖZBEBEĞİYDİ!
ÇANAKKALE’Yİ HAKEDİYOR MUYUZ?
BALKAN FACİASININ 100. YILI
PROF. DR. İSMAİL KARA: AKİF GÖNÜLLÜ SÜRGÜNDÜR
ŞEHİTLER ÖLMEZ!
PEKİN’DE HAMİDİYYE ÜNİVERSİTESİ
Osmanlı’da yılbaşı bir başka kutlanırdı!
Cülus Yolunda Bir Valide Sultan!
Patrikler de idam edilir
Tarih konuşuyor
Osmanlı'da demografik nüfus yapısı
Osmanlı'da ilk deprem
Şehit Enver Paşa hain miydi?
Hilafete ne oldu?
Koruma Kanunu kimi koruyordu?
Tarihin dili olsa…
Yeşil Ordu'nun derdi neydi?
Türkiye azınlıkların cenneti
Evveline selam olsun sultanım
Osmanlı’da millet sistemi vardı
Abdülmecid Efendi'yi unutmayacağız
Tarihimizi küstürdük
Katip Sinan Camii garip cami
 
Untitled Document
ÖZEL RÖPORTAJLAR
 
 
ÖZEL HABERLER
 
Mahmut Bıyıklı ile Kültür Dünyası Akit TV’de Başlıyor
TYB İstanbul Takamul Altanmiah Heyetini Ağırladı
Kemal Tekden TYB İstanbul’daydı
 
HABERKÜLTÜR TV
 
İbn Arabi
Türkiye Yazarlar Birliği'nde Ömer Lütfi METE
Balkan Savaşlarının 100. Yılında Büyük Göç 2
Balkan Savaşlarının 100. Yılında Büyük Göç
 
DERGİ
 
AY VAKTİ'NDE ŞEHRİN FEVERANI VAR!
 
KİTAP
 
OSMAN AYTEKİN’İN YENİ ÖYKÜ KİTABI ‘BULUŞMA’ ÇIKTI!
 
Untitled Document
Hayat Kültür Haber Kültür Şehir Kültür Özel Haber Özel Röportaj Medya Kitap Söyleşi Kültür Dergi Sinema Kültür Sosyal Medya Müzik Kültür Tarih Kültür Tv Kültür Gezi Kültür Radyo Kültür Sufi Kültür Soru Cevap Gazete Kültür
haberkultur.com - Tüm Hakları Saklıdır © 2012
İzinsiz ve Kaynak Gösterilmeden Yayınlanamaz